Giáo án Giáo dục địa phương 12 - Chủ đề: Ngữ văn - Nguyễn Thị Bích Hồng

Nội dung tài liệu: Giáo án Giáo dục địa phương 12 - Chủ đề: Ngữ văn - Nguyễn Thị Bích Hồng

1. Dạy thực nghiệm Kế hoạch bài dạy 1: GIỚI THIỆU MỘT TÁC GIẢ VĂN HỌC BẮC GIANG Hoạt động giáo dục: Giáo dục địa phương - Chủ đề Ngữ văn; lớp: 12 Thời gian thực hiện: (1 tiết) Giáo viên thực hiện: Nguyễn Thị Bích Hồng Đơn vị thực hiện: Trường THPT Bố Hạ, Yên Thế I. Mục tiêu: Giúp HS: 1. Năng lực: - Năng lực đặc thù: + Nhận biết được một số đặc điểm nổi bật về sự nghiệp văn chương, phong cách nghệ thuật của một tác giả Bắc Giang. + Viết được bài giới thiệu về một tác giả văn học Bắc Giang đã tìm hiểu. + Thuyết trình được về một tác giả văn học Bắc Giang. - Năng lực chung: Giao tiếp và hợp tác, giải quyết vấn đề + Phân tích được các công việc cần thực hiện để hoàn thành nhiệm vụ nhóm được GV phân công. + Biết thu thập và làm rõ các thông tin có liên quan đến vấn đề; biết đề xuất và phân tích được một số giải pháp giải quyết vấn đề. + Năng lực tự học: chủ động trong các vấn đề học tập. 2. Phẩm chất: Yêu mến, trân trọng những đóng góp có giá trị của tác giả văn học Bắc giang. II. Thiết bị dạy học và học liệu: Tài liệu giáo dục địa phương tỉnh Bắc Giang lớp 12, Sách Di sản văn học dân gian Bắc Giang III. Tiến trình dạy học 1. Hoạt động 1: KHỞI ĐỘNG a. Mục tiêu: - Tạo tâm thế hứng thú, tò mò đối với nội dung bài học, kích hoạt tri thức nền liên quan đến bài học. b. Nội dung: HS chơi trò giơi Ô chữ bí mật để tìm được từ chìa khoá là tác giả Thu Hà. 1. Đây là một sáng tác về Bắc Giang của nhạc sĩ Nguyễn Công Chức. 2. Đây là tác giả của một cuốn hồi kí chân thực, cảm động về tuổi thơ nhiều tủi cực, đắng cay của chính tác giả. 3. Đây là tên gọi khác của sông Nam Bình, Minh Đức 4. Đây là tên một ngôi chùa nổi tiếng ở Yên Dũng được công nhận là di sản văn hoá phi vật thể quốc gia. 1
2. 5. Đây là tên một ca sĩ quê ở Bắc Giang đã trở thành quán quân cuộc thi âm nhạc tại Trung Quốc năm 2024 c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS. d. Tổ chức thực hiện: #1: GV chuyển giao nhiệm vụ: GV giao nhiệm vụ như mục Nội dung. #2: HS thực hiện nhiệm vụ: HS thực hiện nhiệm vụ cá nhân, mỗi HS sẽ giải một ô chữ, sau khi giải hết 5 ô chữ hàng ngang, HS sẽ tìm được từ chìa khoá. #3: GV tổ chức trò chơi: GV khuyến khích HS xung phong chia sẻ tại chỗ trước lớp. #4: Kết luận: GV kết nối, dẫn vào bài học. 2. Hoạt động 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC 2.1. Viết bài giới thiệu về một tác giả văn học Bắc Giang 2.1.1. Sự nghiệp văn học và phong cách nghệ thuật của một tác giả văn học a. Mục tiêu: - Hiểu được một số thuật ngữ liên quan đến tác giả văn học như: sự nghiệp văn học, phong cách văn học (phong cách nghệ thuật) b. Nội dung: GV yêu cầu HS làm bài tập điền vào chỗ trống, ở chỗ trống là các từ khoá liên quan đến các thuật ngữ: tác giă văn học, sự nghiệp văn học và phong cách văn học. - Tác giả văn học là người sáng tác nên (1) , người thể hiện quan điểm, suy nghĩ, thái độ, tình cảm của mình về cuộc sống thông qua việc sáng tạo ra những (2).... Tác giả văn học có thể có tên hoặc (3) biết được họ tên (văn học dân gian); có thể là một người, có thể là (4) người (Ví dụ: Ngô gia văn phái). Trong văn học viết, tác giả văn học có thể được gọi là: (5) hoặc được tôn vinh với các danh xưng: tác gia, thi hào, văn hào,... - (6) của một tác giả là khái niệm chỉ quá trình, kết quả, thành tựu sáng tác văn học và những đóng góp của tác giả đối với nền văn học của một cộng đồng, dân tộc hoặc nhân loại. Sự nghiệp văn học của một tác giả bao gồm: (7) trong nền văn học nước nhà. - Phong cách nghệ thuật của tác giả văn học là những (8) của tác giả văn học; thể hiện một cách thống nhất (trong đa dạng) qua các sáng tác văn chương của tác giả, cả trên bình diện nội dung lẫn hình thức. c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS: - Tác giả văn học là người sáng tác nên 1.tác phẩm văn chương, người thể hiện quan điểm, suy nghĩ, thái độ, tình cảm của mình về cuộc sống thông qua việc sáng tạo ra 2.những hình tượng nghệ thuật ngôn từ. Tác giả văn học có thể có tên hoặc 3.không biết được họ tên (văn học dân gian); có thể là một người, có thể là 4.nhiều người (Ví dụ: Ngô gia văn phái). Trong văn học viết, tác giả văn học có thể được gọi là: 5.nhà văn, nhà thơ, nhà viết kịch,... hoặc được tôn vinh với các danh xưng: tác gia, thi hào, văn hào,... - 6.Sự nghiệp văn học của một tác giả là khái niệm chỉ quá trình, kết quả, thành tựu sáng tác văn học và những đóng góp của tác giả đối với nền văn học của một cộng đồng, dân tộc hoặc nhân loại. Sự nghiệp văn học của một tác giả bao gồm: 7.các giai đoạn sáng tác, các đề tài chính, các tác phẩm tiêu biểu ở từng mảng đề tài, nội dung chủ đạo của các sáng tác theo từng đề tài và vị trí của tác giả,... trong nền văn học nước nhà. - Phong cách nghệ thuật của tác giả văn học là những 8.nét riêng, độc đáo của tác giả văn học; thể hiện một cách thống nhất (trong đa dạng) qua các sáng tác văn chương của tác giả, cả trên bình diện nội dung lẫn hình thức. 2
3. d. Tổ thức thực hiện: #1: GV chuyển giao nhiệm vụ: Như mục Nội dung #2: HS thực hiện nhiệm vụ: HS dựa vào những hiểu biết về các thuật ngữ để điền vào chỗ trống. #3: GV tổ chức báo cáo, thảo luận: GV khuyến khích HS xung phong trả lời miệng. Các HS khác nhận xét, bổ sung (nếu có). #4: Kết luận: (i), GV kết luận như mục Sản phẩm, (ii) GV dựa vào câu trả lời của HS, kết hợp với sơ đồ để chuẩn hóa kiến thức. 2.1.2. Đặc điểm của bài giới thiệu về một tác giả văn học a. Mục tiêu: - Nhận biết được một số đặc điểm nổi bật về sự nghiệp văn chương, phong cách nghệ thuật của một tác giả Bắc Giang. b. Nội dung: Tìm hiểu văn bản “Trần Ninh Hồ - Ăm ắp một tâm hồn thơ” theo PHT số 1 để rút ra đặc điểm của bài giới thiệu về một tác giả văn học. c. Sản phẩm: d. Tổ thức thực hiện: #1: GV chuyển giao nhiệm vụ: Như mục Nội dung #2: HS thực hiện nhiệm vụ: HS hoàn thành PHT ở nhà rồi trình bày tại lớp. #3: GV tổ chức báo cáo, thảo luận: GV mời 1 HS lên thuyết trình về PHT của cá nhân. Các HS khác nhận xét, bổ sung (nếu có). #4: Kết luận: (i), GV kết luận như mục Sản phẩm, (ii) GV dựa vào câu trả lời của HS, kết hợp với sơ đồ để chuẩn hóa kiến thức. 2.1.3. Các bước viết bài giới thiệu về một tác giả văn học a. Mục tiêu: - Hiểu được quy trình viết của kiểu bài giới thiệu về một tác giả văn học Bắc Giang. - Viết được bài giới thiệu về một tác giả văn học Bắc Giang đã tìm hiểu. b. Nội dung: - HS hoàn thành PHT số 2. Quy trình viết Thao tác cần làm Bước 1: Chuẩn bị trước khi viết Bước 2: Tìm ý và lập dàn ý Tìm ý Lập dàn ý Bước 3: Viết bài 3
4. Bước 4: Xem lại và chỉnh sửa, rút kinh nghiệm Kiểm tra và chỉnh sửa Rút kinh nghiệm . - Viết bài theo quy trình (làm ở nhà) c. Sản phẩm: Quy trình viết Thao tác cần làm Bước 1: Chuẩn bị Xác định mục đích viết, yêu cầu, đối tượng, phạm vi giới thiệu, các trước khi viết tư liệu đã đọc và ghi chép trong quá trình đọc tác giả. Bước 2: Tìm ý và lập dàn ý + Vì sao em quan tâm đến tác giả này? + Tác giả sống ở giai đoạn lịch sử nào? Những đặc điểm nào trong cuộc đời tác giả ảnh hưởng đến sự nghiệp văn học? + Sự nghiệp văn học của tác giả chia làm mấy giai đoạn? Đặc điểm sáng tác và những tác phẩm tiêu biểu ở từng giai đoạn là gì? Ở từng giai đoạn sáng tác, đóng góp của tác giả với nền văn học và với xã hội là gì? Tìm ý + Phong cách nghệ thuật của tác giả có gì độc đáo và đóng góp quan trọng? Trước khi tác giả đó xuất hiện, nền văn học đang có những đặc điểm gì nổi bật? Khi xuất hiện, tác giả đã mang đến điều gì mới mẻ cho văn học? Bằng cách dựa vào các ý đã tìm được ở trên, lựa chọn và sắp xếp lại theo bố cục ba phần của bài viết. - Mở bài: Giới thiệu tác giả, nêu khái quát về vị trí và những đóng góp chủ yếu của tác giả với nền văn học dân tộc hoặc những điểm đặc sắc so với các tác giả khác. - Thân bài: + Trình bày những nét chính trong cuộc đời có ảnh hưởng đến sự nghiệp văn học. + Trình bày về sự nghiệp của tác giả văn học: các chặng đường sáng tác gắn với các tác phẩm tiêu biểu theo từng thể loại; đóng góp của tác giả với nền văn học và với xã hội. + Trình bày về phong cách nghệ thuật của tác giả văn học: đề tài, Lập dàn ý chủ đề chính, tư tưởng, cảm hứng chủ đạo, kiểu/ loại nhân vật, hình tượng nổi bật, các phương thức, phương tiện ngôn ngữ đặc trưng,...). + Trình bày những thành tựu nổi bật: các giải thưởng, sự tôn vinh của công chúng yêu văn học. 4
5. - Kết bài: + Khẳng định vai trò, vị trí của tác giả trong lịch sử văn học dân tộc, trong đời sống xã hội. + Những cảm xúc mà cuộc đời và tác phẩm của tác giả ấy đã mang lại hay những cảm nhận từ phía độc giả về sức hấp dẫn của tác giả. – Dựa vào dàn ý đã lập để viết bài giới thiệu hoàn chỉnh. Cần đảm bảo các yếu tố sau: + Có những câu văn nêu rõ luận điểm, nhấn mạnh chủ đề của từng đoạn. + Ngôn ngữ khách quan, trung tính, không ca ngợi thái quá, không Bước 3: Viết bài nặng cảm xúc. Sử dụng lớp từ ngữ chung, không dùng từ địa phương, biệt ngữ xã hội. + Nhan đề ngắn gọn, súc tích, nêu tên tác giả và có thể nêu đặc điểm quan trọng nhất của sự nghiệp và phong cách của tác giả đó. + Có thể trích dẫn một số ý kiến đánh giá về tác giả đó của các nhà phê bình văn học có uy tín nhằm tăng sức thuyết phục cho bài viết. Bước 4: Xem lại và chỉnh sửa, rút kinh nghiệm - Đọc lại bài đã viết. Đối chiếu với những yêu cầu đã nêu ở các bước (chuẩn bị, tìm ý và lập dàn ý) để kiểm tra và chỉnh sửa theo hướng dẫn sau: Kiểm tra và chỉnh sửa - Nêu 3 điểm em thích ở bài viết của em. Rút kinh nghiệm - Nêu 2 điểm em chưa thích ở bài viết của em. - Nêu 1 bài học rút ra để em viết tốt hơn trong bài sau. d. Tổ thức thực hiện: #1: GV chuyển giao nhiệm vụ: Như mục Nội dung #2: HS thực hiện nhiệm vụ: #3: GV tổ chức báo cáo, thảo luận: GV mời 1 HS lên thuyết trình về PHT của cá nhân. Các HS khác nhận xét, bổ sung (nếu có). 5
6. #4: Kết luận: (i), GV kết luận như mục Sản phẩm, (ii) GV dựa vào câu trả lời của HS, kết hợp với sơ đồ để chuẩn hóa kiến thức. Giao nhiệm vụ viết bài ở nhà. [Hết tiết 1] 2.2. Thuyết trình về một tác giả văn học Bắc Giang 2.2.1. Thuyết trình về một tác giả văn học a. Mục tiêu: - Nhận biết được một số đặc điểm của hoạt động thuyết trình về một tác giả văn học. b. Nội dung: HS trả lời các câu hỏi trắc nghiệm sau: Câu 1. Khi thuyết trình về một tác giả văn học, nội dung trọng tâm cần tập trung vào yếu tố nào? A. Năm sinh, năm mất của tác giả B. Gia đình và quê quán của tác giả C. Sự nghiệp văn học và phong cách nghệ thuật của tác giả D. Các tác phẩm đã xuất bản của tác giả Câu 2. Trong quá trình thuyết trình, ngoài ngôn ngữ nói, người trình bày nên sử dụng thêm yếu tố nào để tăng hiệu quả? A. Chỉ đọc nội dung trên giấy B. Chỉ sử dụng máy chiếu mà không cần diễn giải C. Kết hợp điệu bộ, cử chỉ, hành động và các phương tiện kĩ thuật hỗ trợ D. Không sử dụng thêm bất kỳ phương tiện nào khác Câu 3. Mục đích của việc thuyết trình về một tác giả văn học là gì? A. Trình bày những hiểu biết về tên tuổi, bút danh, gia đình, quê quán, đặc điểm con người, sự nghiệp văn học, quan niệm văn chương, B. Giúp người nghe nhớ được các mốc thời gian quan trọng của tác giả C. Trình bày thông tin về tác giả theo sách giáo khoa D. Tập trung làm rõ nội dung, nêu bật quan điểm, đánh giá của cá nhân hoặc nhóm về tác giả Câu 4. Để thuyết trình thuyết phục, cần có những yếu tố nào? A. Lý lẽ, dẫn chứng cụ thể, xác thực B. Nhiều thông tin và số liệu cụ thể C. Trình bày theo phong cách tự do, phóng khoáng, không cần kết cấu rõ ràng D. Có thể tập trung vào những đánh giá chủ quan mà không cần minh chứng Câu 5. Trong thuyết trình về một tác giả văn học, tại sao phong cách nghệ thuật lại là nội dung quan trọng? A. Vì giúp người nghe hiểu rõ các đề tài chính trong sáng tác của tác giả B. Vì đây là nội dung dễ nhớ nhất trong bài thuyết trình C. Vì đây là nội dung chỉ cần liệt kê đầy đủ D. Vì giúp người nghe hiểu rõ nét độc đáo, dấu ấn riêng trong sáng tác của tác giả. c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS. Câu 1: C Câu 2: C Câu 3: A Câu 4: A Câu 5: D d. Tổ thức thực hiện: 6
7. #1: GV chuyển giao nhiệm vụ: Như mục Nội dung #2: HS thực hiện nhiệm vụ: Như mục Nội dung #3: GV tổ chức báo cáo, thảo luận: GV mời 1 HS trả lời rồi nhận xét, đánh giá. #4: Kết luận: (i), GV kết luận, chuẩn hóa kiến thức. - Thuyết trình về một tác giả văn học là trình bày một cách thuyết phục những hiểu biết của cá nhân hoặc nhóm về tên tuổi, bút danh (nếu có), năm sinh (mất), gia đình, quê quán, đặc điểm con người, sự nghiệp văn học, quan niệm văn chương (nếu có), phong cách nghệ thuật của nhà văn, nhà thơ,... Trong đó, những nội dung về sự nghiệp văn học, phong cách nghệ thuật là trọng tâm, chủ đạo. Việc trình bày được thực hiện bằng ngôn ngữ nói, nhưng cần có sự hỗ trợ của các yếu tố phi ngôn ngữ (điệu bộ, cử chỉ, hành động,...) và các phương tiện kĩ thuật (tài liệu phát tay, máy tính, máy chiếu,...) để có được chất lượng, hiệu quả tốt hơn. - Thuyết trình đòi hỏi người nói phải diễn giải, làm rõ các nội dung được trình bày, đồng thời phải nêu bật được quan điểm, nhận xét, đánh giá, bình luận của bản thân hoặc nhóm về nhà văn, nhà thơ,... được giới thiệu. Tất cả những nội dung thuyết trình về một tác giả cần được thực hiện một cách thuyết phục, tức là cần có lí lẽ, dẫn chứng cụ thể, xác thực. 2.2.2. Cách thức thuyết trình về một tác giả văn học a. Mục tiêu: Thuyết trình được về một tác giả văn học Bắc Giang. b. Nội dung: HS hoàn thành phiếu học tập số 3 theo nhóm nộp trên padlet rồi trình bày sản phẩm tại lớp. c. Sản phẩm: PHT HS đã hoàn thành và sản phẩm thuyết trình (Bài thuyết trình của nhóm hoặc video) d. Tổ chức thực hiện: #1: GV chuyển giao nhiệm vụ: Như mục Nội dung #2: HS thực hiện nhiệm vụ: HS hoàn thành PHT ở nhà rồi trình bày tại lớp. #3: GV tổ chức báo cáo, thảo luận: GV mời 02 nhóm thuyết trình, mỗi hình thức chọn 01 nhóm. Phân công nhóm còn lại chọn cùng hình thức sẽ chấm điểm cho nhóm thuyết trình qua trang tính theo bảng kiểm qua đường link: fH2fwrG8lOjxFzyyVA/edit?tab=t.0. Nhóm được chấm điểm phản hồi (nếu có). Giáo viên sẽ ra quyết định cuối cùng về điểm số cho các nhóm. 02 nhóm còn lại chưa thuyết trình, giáo viên sẽ chấm điểm qua hồ sơ học tập bao gồm: Phiếu học tập số 3, bản word nội dung thuyết trình, bản trình chiếu powerpoint #4: Kết luận: (i), GV kết luận, chuẩn hóa kiến thức như mục Sản phẩm và tổng kết về hoạt động thuyết trình, đồng thời khuyến khích HS tìm đọc các tác phẩm của tác giả được các nhóm lựa chọn thuyết trình. Nhận xét góp ý: - Nhận xét: nhóm 1: xem lại trích dẫn: sinh sự, sự sinh. Sắp xếp lại các thông tin để có điểm nhấn. Sau khi các nhóm thuyết trình thì chốt lại yêu cầu của bài thuyết trình: mở đầu bằng cách tạo sự hấp dẫn, phần nội dung trình bày ntn, kết. Chú ý bồi dưỡng cho HS niềm tự hào, yêu mến về Bắc Giang, làng quê trong thơ của Anh Thơ, với thơ của Nguyễn Văn Cừ, thơ của Nguyễn Bính, những đóng góp và đặc điểm sáng tác với văn học và văn học Bắc Giang. Làm rõ video thuyết trình nên có cả hình ảnh trong video thì các tiêu chí chấm điểm mới tương đương. Hoặc chia 2 tiêu chí chấm. Phụ lục: 7
8. PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1 Tìm hiểu bài viết “Trần Ninh Hồ - Ăm ắp một tâm hồn thơ” Hướng dẫn sử dụng PHT: - Xác định rõ mục đích: Nhận biết một số đặc điểm nổi bật về sự nghiệp văn học, phong cách nghệ thuật của tác giả Trần Ninh Hồ trong bài viết “Trần Ninh Hồ - Ăm ắp một tâm hồn thơ”, từ đó rút ra đặc điểm của kiểu bài giới thiệu về một tác giả văn học Bắc Giang. - Đọc lướt văn bản trong lần đầu tiên để có cái nhìn tổng quan về văn bản, không dừng lại để đánh dấu hay ghi chú. - Đọc lại lần thứ 2 và đánh dấu bằng bút chì theo suy nghĩ và ý tưởng của HS nảy sinh trong quá trình đọc. - Đọc lướt phần đã đánh dấu và lựa chọn những từ/cụm từ sao cho nội dung thật cô đọng, đánh dấu chúng bằng bút màu. Có thể đánh dấu cả câu nếu câu đó là câu chủ đề. - Đọc lại phần đã đánh dấu bằng bút màu, tiến hành ghi chú bên lề theo gợi ý. Trong khi ghi chú có thể sắp xếp, phân loại thông tin theo một logic nhất định hoặc ghi chú bằng các từ ngữ, kí hiệu thể hiện cảm xúc, thái độ, liên tưởng của HS. Trần Ninh Hồ – Ăm ắp một tâm hồn thơ Ghi chú bên lề 1. Con người trưởng thành theo năm tháng, người làm thơ - Những thông tin chính về cũng vậy. Càng sống nhiều, đi nhiều, tầm mắt càng rộng mở thì nhà thơ Ninh Hồ: tư duy càng chín. Có trường hợp vì thế mà mất đi cảm xúc sáng + Tiểu sử: tạo, nhưng Trần Ninh Hồ luôn tỏ ra bền bỉ, không lỡ nhịp bao . giờ...! . 2. Trần Ninh Hồ tên khai sinh là Trần Hữu Hỷ, sinh ngày + Quá trình sáng tác: 23 tháng 7 năm 1943 tại làng Sen Hồ, phường Nếnh, thị xã Việt Yên, tỉnh Bắc Giang. Bút danh Trần Ninh Hồ được ghép từ tên . của hai làng Mật Ninh – quê mẹ và Sen Hồ – quê cha mà thành. Sau khi tốt nghiệp phổ thông, cũng như nhiều thanh niên thời ấy, Trần Ninh Hồ tham gia thanh niên xung phong, tình nguyện lên tỉnh miền núi Tuyên Quang dạy học. Cũng trong những năm tháng đầy ắp nhiệt huyết của tuổi trẻ ấy, ông đã bắt đầu đăng truyện ngắn trên các báo Văn nghệ, Văn nghệ Quân đội và sớm nổi tiếng ở lĩnh vực văn xuôi. Truyện ngắn Trong những món ăn truyền lại của ông được giải Nhì cuộc thi báo Văn nghệ đầu những năm 70 của thế kỉ trước đã khiến ông trở thành một trong những cây bút trẻ được chú ý nhất thời bấy giờ... Vài năm sau ông nhập ngũ, chiến đấu tại chiến trường Đông Nam Bộ và làm phóng viên tờ Văn nghệ Quân giải phóng Đông Nam Bộ, sau đó làm Trưởng ban Biên tập báo Văn nghệ giải phóng. Sau ngày giải phóng miền Nam, Trần Ninh Hồ trở thành một cây bút chủ lực của báo Văn nghệ Giải phóng. Năm 1977, ông ra Bắc, công tác tại báo Văn nghệ tới năm 1996, kinh qua các vị trí Trưởng ban Văn xuôi, Trưởng ban Thơ, Trưởng ban Phóng viên. Năm 1996, ông đảm nhiệm chức vụ Giám đốc Bảo tàng Văn học Việt Nam 8
9. thuộc Hội Nhà văn Việt Nam... Hiện nay, ông sống và làm việc tại Hà Nội. 3. Con người Trần Ninh Hồ mang trong mình cái chất của + Đặc điểm con người: kẻ sĩ Kinh Bắc đó là nét hào hoa và ngạnh trực nhưng lại “rất lành”, lành đến độ nhà thơ Hồng Thanh Quang đã đúc kết “ngay cả khi say thì vẫn rất lành”. Không chỉ vậy, Trần Ninh Hồ còn là một người từng trải, với vốn sống phong phú bởi ông đi nhiều và đã kinh qua nhiều vị trí công tác. Tiếp xúc với ông, người ta còn .. nhận ra ở ông tư chất hài hước, thông minh, hoạt bát, hay chuyện như chính ông tự nhận bằng những câu thơ: “Nhớ những lần gặp nhau/ Tôi thì cứ làu làu/ Chuyện trên trời dưới đất/ Bốn bể rồi năm châu/ Chuyện bóng chuyền bóng đá/ Hết bên Tây sang Tàu/ Rồi lại cả những chuyện/ Không đâu vào với đâu...”. 4. Trần Ninh Hồ từng đạt giải Nhì cuộc thi truyện ngắn do + Giải thưởng: tuần báo Văn nghệ tổ chức năm 1971; giải truyện ngắn hay 10 . năm báo Văn nghệ Giải phóng (1965–1975); giải thưởng Thơ Hội . Nhà văn Việt Nam năm 1997;... và giải thưởng Nhà nước về Văn . học nghệ thuật năm 2012. . 5. Trần Ninh Hồ là người viết nhanh và thực sự là người + Các tác phẩm tiêu biểu: viết rất nhiều, “rất khoẻ”. Ông đã cho ra mắt công chúng một khối lượng tác phẩm tương đối lớn. Về truyện ngắn có: Vườn hoa cổng ô (1973), Ở trận (1976), Ðiều không ngờ tới (1984), Thư cuối năm (1985). Về thơ có: Trăng hai mùa (1976), Viết cho một người . (1990), Thấp thoáng trăm năm (1996), Giấc mơ vách núi (1999), Thơ gửi cho Thơ (1999), Lữ thứ với con người (2004), Cho người . tôi thương nhớ (2004), Nhớ và quên (2008), Trần Ninh Hồ tuyển thơ (2010), Những dấu ấn chưa qua (2017). Ngoài ra, Trần Ninh Hồ còn viết một kịch dài: Những vòng vây (1989); một truyện dài Đường đến trường (1985) và 3 tập truyện ngắn cho thiếu nhi: Ông tiên râu trắng (1985), Chiếc tầu thuỷ bằng vàng (1986), Anh chàng số 9 (1986) cùng nhiều bài bút kí, bình luận xã hội, văn học. Nhiều truyện ngắn của Trần Ninh Hồ đã được đưa vào sách giáo khoa các cấp học phổ thông. Còn thơ của ông đã từng nằm lòng bao thế hệ thanh niên và được in trong nhiều tập thơ tinh tuyển. 6. Vốn được biết đến đầu tiên ở thể loại truyện ngắn với giải Nhì báo Văn nghệ năm 1971, nhưng làm nên tên tuổi Trần Ninh Hồ lại là thơ. Ông từng tâm sự: “Thông thường đầu đời người ta làm thơ, rồi làm thơ hẳn, hoặc chuyển sang các thể loại văn chương khác. Còn tôi, bắt đầu là văn xuôi, có đôi chút kết quả; nhưng rồi vì mê thơ quá, tôi chuyên chú nhiều về thơ”. Và ông cũng tự nhận: “Tôi thích một mình bên trang giấy/ Bởi tôi là người làm thơ”. 9
10. 7. Thơ Trần Ninh Hồ đằm sâu, thiên về cảm xúc trí tuệ, triết + Phong cách nghệ thuật: lí theo cách riêng kiểu Trần Ninh Hồ. Có lúc mong manh như tơ sợi, nhiều khi lại gân guốc, cuồn cuộn như sóng khơi. Đọc thơ ông, nhiều người đều có chung cảm nhận: Trần Ninh Hồ là một hồn thơ nghiêng về phía cái đẹp của bản ngã, đi tìm cái triết lí ở cõi vô thường. Thơ của ông luôn thể hiện một cách nhìn, một quan điểm riêng, đôi khi từ một nghịch lí mà trở thành triết lí: “Những đám mây tong tả/ Dưới vòm trời lặng im/ Một người đi mấy ngả/ Một ngả mấy người tìm/ Mặt nước loáng cánh chim/ Nền trời sôi tăm cá/ Theo tận cùng gót lạ/ Lại nghe tiếng chân quen/ Nhớ cái gì thắc thỏm/ Quên cái gì đinh ninh/ Chợt ước thành đom đóm/ Vừa bay vừa giật mình...”. (Thủng thẳng với mùa xuân); “Thật chẳng khó khăn gì khi lại lấy ra một tờ giấy mới/ Sau rất nhiều trang xoá và bôi/ Bôi và xoá mãi rồi ta đâu biết/ Giấy như mây, trắng lắm, phía chân trời” (Khát vọng) hay “Trị giá và giá trị/ Cay đắng và đắng cay/ Trị giá còn mây khói/ Giá trị còn khói mây” (Chơi chữ mà chơi). Thơ Trần Ninh Hồ thẩm thấu người đọc bằng sức cảm, sức ngẫm của một tâm hồn đa đoan, từng trải. Chính vì thế, với một bài thơ, ông nói về tâm trạng một người mà nhận được sự đồng cảm của nhiều người. 8. Trần Ninh Hồ rất thành công với thể thơ tứ tuyệt. Thơ tứ tuyệt Trần Ninh Hồ mang sắc thái của thơ chính luận, một phần .. do bản chất vốn có của thể loại này, phần còn lại do ý thức của chính tác giả “cố tình” muốn vậy. Ba trăm bài tứ tuyệt của ông là gần như cả ba trăm bài ông cố gắng đưa vào mỗi bài triết lí nào đó, có thể là một sự giản đơn, vụn vặt: “Em chưa thể nói cùng anh những điều thật nhất?/ Vì nói ra em sợ mất anh!/ “Sợ mất anh” nếu đấy là điều thật?/ Anh có cần “điều thật nhất” nào hơn?” .. (Điều thật nhất); có thể là chút mơ hồ, mông lung nơi vô định: “Nó có thể cợt đùa mọi xúc cảm của tôi/ Trí tuệ uyên thâm hoá .. trò chơi con trẻ!/ Chống trả nó, đó là điều không thể?/ Dẫu tôi có huy động tất cả những anh hùng từ thuở hồng hoang” (Tình yêu). 9. Xét về mặt thi pháp thì thơ Trần Ninh Hồ nghiêng về trường phái tân cổ điển mà theo cách gọi của ông thì nó là phục hưng mới vừa truyền thống vừa cách tân. Ông được biết đến như một nhà thơ ào ạt trong trào lưu thơ đương đại vừa rất hào hoa trong ngôn cách, lại vừa dịu dàng trong tiết tấu; hầu như không gây sốc cho độc giả yêu thơ nhưng lại nằm sâu trong kí ức của họ. Ngoài thơ trữ tình, ông còn có nhiều bài thơ mang tính chất kể chuyện. Lạ là thơ ông kể chuyện có đầu có cuối, tình tiết rõ ràng mà nhịp điệu vẫn chắc, vẫn hấp dẫn khiến độc giả thắc thỏm đọc đến từ cuối cùng. Thường Trần Ninh Hồ làm thơ khá dễ dàng, nhìn đâu cũng ra được tứ thơ. Một đề tài muôn thuở như vầng 10
11. trăng, ông có đến 16 bài tứ tuyệt. Lúc thì vầng trăng là giọt sương, khi thì là khuôn mặt người ông yêu dấu,... mỗi bài một góc nhìn, một phát hiện nhỏ thôi nhưng thú vị. 10. Trần Ninh Hồ còn nổi tiếng với những tuyên ngôn về + Quan niệm nghệ thuật: thơ. Trong bài Tiễn biệt nhà thơ, ông có viết: “Riêng cái chết của nhà thơ không phải lúc nào cũng quá buồn đâu nhé/ Ấy là khi nhà . thơ đã tự né mình đi cho ánh sáng tràn vào/ Đầy trang sách. Không một dòng khuất lấp/ Bởi cái bóng – nhà – thơ – thế – tục đã che đi”. Trần Ninh Hồ quan niệm: “Thơ là điện tâm đồ được vẽ bằng chữ, có nhạc nổi nhạc chìm. Thơ quan trọng đến nỗi trong lịch sử sáng tạo văn học nghệ thuật, nó đồng nghĩa với cái Ðẹp, với tất cả sự hoàn mĩ của một trung – tâm – toả – sáng! Ðến nỗi, .. khi đánh giá cao một tác phẩm văn học nghệ thuật nào đấy người ta thường bảo: Tác phẩm ấy rất giàu chất thơ! Mọi định nghĩa về . thơ nói chung đều vô... nghĩa! Cuối cùng... thơ là thơ!”. Và khi làm thơ hay viết văn, ông cũng chỉ tâm niệm: “Viết văn để kiếm . gì thì hay hỏng. Để nói gì thì có khi được”. 11. Trần Ninh Hồ thuộc thế hệ các nhà thơ trẻ trưởng thành trong những năm kháng chiến chống Mỹ và là cây bút sung sức + Kết luận: trong suốt mấy thập niên vừa qua của nền thơ hiện đại Việt Nam. Hiện nay, dù đãtrải qua tuổi “thất thập” nhưng người ta vẫn thấy, ở Trần Ninh Hồ có một sức lao động nghệ thuật bền bỉ và sáng tạo bởi ông là người rất cẩn trọng và đầy trách nhiệm công dân trước ngòi bút của mình; bởi ông luôn nghe được từ phía những cõi lòng và từ chính lòng ông, là ngoái lại hay hiện hữu, thì thơ cũng như con người ông, luôn khát những mặt người ấm áp, luôn ấm áp những sẻ chia mang đầy nết đất của người Kinh Bắc. Và . đó cũng chẳng phải là niềm tự hào mà ông đã mang đến cho những người yêu thơ cả nước nói chung và những người yêu văn . học của quê hương Bắc Giang nói riêng hay sao!? (Nhóm biên soạn) .. - Nhận xét về cách trình bày thông tin: .. . . - Nhận xét về nhan đề của bài viết: . - Phương thức biểu đạt chính của văn bản là: . . Các phương thức biểu đạt kết hợp là: . - Đánh dấu các trích dẫn trong bài viết bằng bút màu và cho biết tác dụng của chúng: 11
12. => Đặc điểm của bài giới thiệu về một tác giả văn học - Về nội dung: + Bài viết thường cung cấp những thông tin sau về tác giả: + Nhận định và thái độ đánh giá của người viết: . - Về hình thức: + Nhan đề: .. . + Các phần, các đoạn: .. . . + Phương thức biểu đạt: . . + Trích dẫn: . . PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3 (Làm theo nhóm) Cách thức thuyết trình về một tác giả văn học Hướng dẫn sử dụng phiếu học tập: - HS đọc tài liệu Giáo dục địa phương tỉnh Bắc Giang lớp 12, bài 11, kết hợp với hiểu biết và trải nghiệm văn học của bản thân để nêu rõ các thao tác cần làm trong mỗi bước, có sự phân công cụ thể cho từng cá nhân trong nhóm. - Ở bước 1, nếu xây dựng đề cương thuyết trình bằng cách sử dụng sản phẩm ở hoạt động Viết thì nêu rõ cách dùng như thế nào; chỉ rõ các công cụ hỗ trợ. - Bài thuyết trình cần được xây dựng và đánh giá theo các tiêu chí đã nêu ở bước 3. - Giáo viên sẽ kiểm tra hiệu quả hoạt động nhóm bằng một trong 2 hình thức, nhóm sẽ chọn 1 cách và đăng kí với giáo viên trước buổi học ít nhất 1 ngày: + Cách 1: Thuyết trình trực tiếp tại lớp (một HS đại diện nhóm thuyết trình hoặc nhiều HS thuyết trình có sự phân công cụ thể, luân phiên linh hoạt và gửi trước cho giáo viên hình ảnh, clip, powerpoint, ) + Cách 2: Thuyết trình bằng video (gửi trước video cho giáo viên ít nhất 2 ngày để giáo viên duyệt nội dung trước khi chiếu tại lớp). Bước Thao tác cần làm Bước 1. .. Chuẩn bị .. thuyết trình .. Bước 2. .. 12
13. Luyện tập và .. trình bày .. - Trao đổi: .. .. .. - Đánh giá theo các tiêu chí: + Mở đầu: .. .. .. Bước 3. + Nội dung chính: Trao đổi và .. đánh giá .. .. + Kết thúc: .. .. .. + Kĩ năng trình bày, tương tác với người nghe: .. .. .. Kế hoạch bài dạy 2: BÀI 11. GIỚI THIỆU MỘT TÁC GIẢ VĂN HỌC BẮC GIANG Hoạt động giáo dục: Giáo dục địa phương - Chủ đề Ngữ văn; lớp: 12 Thời gian thực hiện: (2 tiết) Giáo viên thực hiện: Phạm Hồng Trang Đơn vị thực hiện: Trường THPT Chu Văn An, thị xã Chũ I. Mục tiêu: Giúp HS: 1. Năng lực: - Năng lực đặc thù: + Nhận biết được một số đặc điểm nổi bật về sự nghiệp văn chương, phong cách nghệ thuật của một tác giả Bắc Giang. + Viết được bài giới thiệu về một tác giả văn học Bắc Giang đã tìm hiểu. + Thuyết trình được về một tác giả văn học Bắc Giang. - Năng lực chung: Giao tiếp và hợp tác, giải quyết vấn đề + Phân tích được các công việc cần thực hiện để hoàn thành nhiệm vụ nhóm được GV phân công. + Biết thu thập và làm rõ các thông tin có liên quan đến vấn đề; biết đề xuất và phân tích được một số giải pháp giải quyết vấn đề. + Năng lực tự học: chủ động trong các vấn đề học tập. 2. Phẩm chất: Yêu mến, trân trọng những đóng góp có giá trị của tác giả văn học Bắc giang. II. Thiết bị dạy học và học liệu: Tài liệu giáo dục địa phương tỉnh Bắc Giang lớp 12, Sách Di sản văn học dân gian Bắc Giang 13
14. III. Tiến trình dạy học 1. Hoạt động 1: KHỞI ĐỘNG a. Mục tiêu: - Tạo tâm thế hứng thú, tò mò đối với nội dung bài học, kích hoạt tri thức nền liên quan đến bài học. b. Nội dung: HS chơi trò giơi Ô chữ bí mật để tìm được từ chìa khoá là tác giả Thu Hà. 1. Đây là một sáng tác về Bắc Giang của nhạc sĩ Nguyễn Công Chức. 2. Đây là tác giả của một cuốn hồi kí chân thực, cảm động về tuổi thơ nhiều tủi cực, đắng cay của chính tác giả. 3. Đây là tên gọi khác của sông Nam Bình, Minh Đức 4. Đây là tên một ngôi chùa nổi tiếng ở Yên Dũng được công nhận là di sản văn hoá phi vật thể quốc gia. 5. Đây là tên một ca sĩ quê ở Bắc Giang đã trở thành quán quân cuộc thi âm nhạc tại Trung Quốc năm 2024 c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS. d. Tổ chức thực hiện: #1: GV chuyển giao nhiệm vụ: GV giao nhiệm vụ như mục Nội dung. #2: HS thực hiện nhiệm vụ: HS thực hiện nhiệm vụ cá nhân, mỗi HS sẽ giải một ô chữ, sau khi giải hết 5 ô chữ hàng ngang, HS sẽ tìm được từ chìa khoá. #3: GV tổ chức trò chơi: GV khuyến khích HS xung phong chia sẻ tại chỗ trước lớp. #4: Kết luận: GV kết nối, dẫn vào bài học. 2. Hoạt động 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC 2.1. Viết bài giới thiệu về một tác giả văn học Bắc Giang 2.1.1. Sự nghiệp văn học và phong cách nghệ thuật của một tác giả văn học a. Mục tiêu: - Hiểu được một số thuật ngữ liên quan đến tác giả văn học như: sự nghiệp văn học, phong cách văn học (phong cách nghệ thuật) b. Nội dung: GV yêu cầu HS làm bài tập điền vào chỗ trống, ở chỗ trống là các từ khoá liên quan đến các thuật ngữ: tác giă văn học, sự nghiệp văn học và phong cách văn học. - Tác giả văn học là người sáng tác nên (1) , người thể hiện quan điểm, suy nghĩ, thái độ, tình cảm của mình về cuộc sống thông qua việc sáng tạo ra những (2).... Tác giả văn học có thể có tên hoặc (3) biết được họ tên (văn học dân gian); có thể là một người, có thể là (4) người (Ví dụ: Ngô gia văn phái). Trong văn học viết, tác giả văn học có thể được gọi là: (5) hoặc được tôn vinh với các danh xưng: tác gia, thi hào, văn hào,... 14
15. - (6) của một tác giả là khái niệm chỉ quá trình, kết quả, thành tựu sáng tác văn học và những đóng góp của tác giả đối với nền văn học của một cộng đồng, dân tộc hoặc nhân loại. Sự nghiệp văn học của một tác giả bao gồm: (7) trong nền văn học nước nhà. - Phong cách nghệ thuật của tác giả văn học là những (8) của tác giả văn học; thể hiện một cách thống nhất (trong đa dạng) qua các sáng tác văn chương của tác giả, cả trên bình diện nội dung lẫn hình thức. c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS: - Tác giả văn học là người sáng tác nên 1.tác phẩm văn chương, người thể hiện quan điểm, suy nghĩ, thái độ, tình cảm của mình về cuộc sống thông qua việc sáng tạo ra 2.những hình tượng nghệ thuật ngôn từ. Tác giả văn học có thể có tên hoặc 3.không biết được họ tên (văn học dân gian); có thể là một người, có thể là 4.nhiều người (Ví dụ: Ngô gia văn phái). Trong văn học viết, tác giả văn học có thể được gọi là: 5.nhà văn, nhà thơ, nhà viết kịch,... hoặc được tôn vinh với các danh xưng: tác gia, thi hào, văn hào,... - 6.Sự nghiệp văn học của một tác giả là khái niệm chỉ quá trình, kết quả, thành tựu sáng tác văn học và những đóng góp của tác giả đối với nền văn học của một cộng đồng, dân tộc hoặc nhân loại. Sự nghiệp văn học của một tác giả bao gồm: 7.các giai đoạn sáng tác, các đề tài chính, các tác phẩm tiêu biểu ở từng mảng đề tài, nội dung chủ đạo của các sáng tác theo từng đề tài và vị trí của tác giả,... trong nền văn học nước nhà. - Phong cách nghệ thuật của tác giả văn học là những 8.nét riêng, độc đáo của tác giả văn học; thể hiện một cách thống nhất (trong đa dạng) qua các sáng tác văn chương của tác giả, cả trên bình diện nội dung lẫn hình thức. d. Tổ thức thực hiện: #1: GV chuyển giao nhiệm vụ: Như mục Nội dung #2: HS thực hiện nhiệm vụ: HS dựa vào những hiểu biết về các thuật ngữ để điền vào chỗ trống. #3: GV tổ chức báo cáo, thảo luận: GV khuyến khích HS xung phong trả lời miệng. Các HS khác nhận xét, bổ sung (nếu có). #4: Kết luận: (i), GV kết luận như mục Sản phẩm, (ii) GV dựa vào câu trả lời của HS, kết hợp với sơ đồ để chuẩn hóa kiến thức. 2.1.2. Đặc điểm của bài giới thiệu về một tác giả văn học a. Mục tiêu: - Nhận biết được một số đặc điểm nổi bật về sự nghiệp văn chương, phong cách nghệ thuật của một tác giả Bắc Giang. b. Nội dung: Tìm hiểu văn bản “Trần Ninh Hồ - Ăm ắp một tâm hồn thơ” theo PHT số 1 để rút ra đặc điểm của bài giới thiệu về một tác giả văn học. c. Sản phẩm: d. Tổ thức thực hiện: #1: GV chuyển giao nhiệm vụ: Như mục Nội dung #2: HS thực hiện nhiệm vụ: HS hoàn thành PHT ở nhà rồi trình bày tại lớp. #3: GV tổ chức báo cáo, thảo luận: GV mời 1 HS lên thuyết trình về PHT của cá nhân. Các HS khác nhận xét, bổ sung (nếu có). #4: Kết luận: (i), GV kết luận như mục Sản phẩm, (ii) GV dựa vào câu trả lời của HS, kết hợp với sơ đồ để chuẩn hóa kiến thức. 2.1.3. Các bước viết bài giới thiệu về một tác giả văn học a. Mục tiêu: 15
16. - Hiểu được quy trình viết của kiểu bài giới thiệu về một tác giả văn học Bắc Giang. - Viết được bài giới thiệu về một tác giả văn học Bắc Giang đã tìm hiểu. b. Nội dung: - HS hoàn thành PHT số 2. Quy trình viết Thao tác cần làm Bước 1: Chuẩn bị .. trước khi viết .. Bước 2: Tìm ý và lập dàn ý . Tìm ý . Lập dàn ý . .. .. Bước 3: Viết bài . Bước 4: Xem lại .. và chỉnh sửa, rút . kinh nghiệm . .. Kiểm tra và . chỉnh sửa . Rút kinh nghiệm . .. - Viết bài theo quy trình (làm ở nhà) c. Sản phẩm: Quy trình viết Thao tác cần làm Bước 1: Chuẩn bị Xác định mục đích viết, yêu cầu, đối tượng, phạm vi giới thiệu, các tư liệu trước khi viết đã đọc và ghi chép trong quá trình đọc tác giả. Bước 2: Tìm ý và lập dàn ý + Vì sao em quan tâm đến tác giả này? + Tác giả sống ở giai đoạn lịch sử nào? Những đặc điểm nào trong cuộc đời tác giả ảnh hưởng đến sự nghiệp văn học? + Sự nghiệp văn học của tác giả chia làm mấy giai đoạn? Đặc điểm sáng Tìm ý tác và những tác phẩm tiêu biểu ở từng giai đoạn là gì? Ở từng giai đoạn sáng tác, đóng góp của tác giả với nền văn học và với xã hội là gì? 16
17. + Phong cách nghệ thuật của tác giả có gì độc đáo và đóng góp quan trọng? Trước khi tác giả đó xuất hiện, nền văn học đang có những đặc điểm gì nổi bật? Khi xuất hiện, tác giả đã mang đến điều gì mới mẻ cho văn học? Bằng cách dựa vào các ý đã tìm được ở trên, lựa chọn và sắp xếp lại theo bố cục ba phần của bài viết. - Mở bài: Giới thiệu tác giả, nêu khái quát về vị trí và những đóng góp chủ yếu của tác giả với nền văn học dân tộc hoặc những điểm đặc sắc so với các tác giả khác. - Thân bài: + Trình bày những nét chính trong cuộc đời có ảnh hưởng đến sự nghiệp văn học. + Trình bày về sự nghiệp của tác giả văn học: các chặng đường sáng tác gắn với các tác phẩm tiêu biểu theo từng thể loại; đóng góp của tác giả với nền văn học và với xã hội. + Trình bày về phong cách nghệ thuật của tác giả văn học: đề tài, chủ đề chính, tư tưởng, cảm hứng chủ đạo, kiểu/ loại nhân vật, hình tượng nổi bật, các phương thức, phương tiện ngôn ngữ đặc trưng,...). Lập dàn ý + Trình bày những thành tựu nổi bật: các giải thưởng, sự tôn vinh của công chúng yêu văn học. - Kết bài: + Khẳng định vai trò, vị trí của tác giả trong lịch sử văn học dân tộc, trong đời sống xã hội. + Những cảm xúc mà cuộc đời và tác phẩm của tác giả ấy đã mang lại hay những cảm nhận từ phía độc giả về sức hấp dẫn của tác giả. – Dựa vào dàn ý đã lập để viết bài giới thiệu hoàn chỉnh. Cần đảm bảo các yếu tố sau: + Có những câu văn nêu rõ luận điểm, nhấn mạnh chủ đề của từng đoạn. + Ngôn ngữ khách quan, trung tính, không ca ngợi thái quá, không nặng cảm xúc. Sử dụng lớp từ ngữ chung, không dùng từ địa phương, biệt ngữ Bước 3: Viết bài xã hội. + Nhan đề ngắn gọn, súc tích, nêu tên tác giả và có thể nêu đặc điểm quan trọng nhất của sự nghiệp và phong cách của tác giả đó. + Có thể trích dẫn một số ý kiến đánh giá về tác giả đó của các nhà phê bình văn học có uy tín nhằm tăng sức thuyết phục cho bài viết. Bước 4: Xem lại và chỉnh sửa, rút kinh nghiệm Kiểm tra và - Đọc lại bài đã viết. Đối chiếu với những yêu cầu đã nêu ở các bước (chuẩn chỉnh sửa bị, tìm ý và lập dàn ý) để kiểm tra và chỉnh sửa theo hướng dẫn sau: 17
18. - Nêu 3 điểm em thích ở bài viết của em. Rút kinh nghiệm - Nêu 2 điểm em chưa thích ở bài viết của em. - Nêu 1 bài học rút ra để em viết tốt hơn trong bài sau. d. Tổ thức thực hiện: #1: GV chuyển giao nhiệm vụ: Như mục Nội dung #2: HS thực hiện nhiệm vụ: #3: GV tổ chức báo cáo, thảo luận: GV mời 1 HS lên thuyết trình về PHT của cá nhân. Các HS khác nhận xét, bổ sung (nếu có). #4: Kết luận: (i), GV kết luận như mục Sản phẩm, (ii) GV dựa vào câu trả lời của HS, kết hợp với sơ đồ để chuẩn hóa kiến thức. Giao nhiệm vụ viết bài ở nhà. [Hết tiết 1] 2.2. Thuyết trình về một tác giả văn học Bắc Giang 2.2.1. Thuyết trình về một tác giả văn học a. Mục tiêu: - Nhận biết được một số đặc điểm của hoạt động thuyết trình về một tác giả văn học. b. Nội dung: HS trả lời các câu hỏi trắc nghiệm sau: Câu 1. Khi thuyết trình về một tác giả văn học, nội dung trọng tâm cần tập trung vào yếu tố nào? A. Năm sinh, năm mất của tác giả B. Gia đình và quê quán của tác giả C. Sự nghiệp văn học và phong cách nghệ thuật của tác giả D. Các tác phẩm đã xuất bản của tác giả Câu 2. Trong quá trình thuyết trình, ngoài ngôn ngữ nói, người trình bày nên sử dụng thêm yếu tố nào để tăng hiệu quả? A. Chỉ đọc nội dung trên giấy B. Chỉ sử dụng máy chiếu mà không cần diễn giải C. Kết hợp điệu bộ, cử chỉ, hành động và các phương tiện kĩ thuật hỗ trợ D. Không sử dụng thêm bất kỳ phương tiện nào khác Câu 3. Mục đích của việc thuyết trình về một tác giả văn học là gì? A. Trình bày những hiểu biết về tên tuổi, bút danh, gia đình, quê quán, đặc điểm con người, sự nghiệp văn học, quan niệm văn chương, 18
19. B. Giúp người nghe nhớ được các mốc thời gian quan trọng của tác giả C. Trình bày thông tin về tác giả theo sách giáo khoa D. Tập trung làm rõ nội dung, nêu bật quan điểm, đánh giá của cá nhân hoặc nhóm về tác giả Câu 4. Để thuyết trình thuyết phục, cần có những yếu tố nào? A. Lý lẽ, dẫn chứng cụ thể, xác thực B. Nhiều thông tin và số liệu cụ thể C. Trình bày theo phong cách tự do, phóng khoáng, không cần kết cấu rõ ràng D. Có thể tập trung vào những đánh giá chủ quan mà không cần minh chứng Câu 5. Trong thuyết trình về một tác giả văn học, tại sao phong cách nghệ thuật lại là nội dung quan trọng? A. Vì giúp người nghe hiểu rõ các đề tài chính trong sáng tác của tác giả B. Vì đây là nội dung dễ nhớ nhất trong bài thuyết trình C. Vì đây là nội dung chỉ cần liệt kê đầy đủ D. Vì giúp người nghe hiểu rõ nét độc đáo, dấu ấn riêng trong sáng tác của tác giả. c. Sản phẩm: Câu trả lời của HS. Câu 1: C Câu 2: C Câu 3: A Câu 4: A Câu 5: D d. Tổ thức thực hiện: #1: GV chuyển giao nhiệm vụ: Như mục Nội dung #2: HS thực hiện nhiệm vụ: Như mục Nội dung #3: GV tổ chức báo cáo, thảo luận: GV mời 1 HS trả lời rồi nhận xét, đánh giá. #4: Kết luận: (i), GV kết luận, chuẩn hóa kiến thức. - Thuyết trình về một tác giả văn học là trình bày một cách thuyết phục những hiểu biết của cá nhân hoặc nhóm về tên tuổi, bút danh (nếu có), năm sinh (mất), gia đình, quê quán, đặc điểm con người, sự nghiệp văn học, quan niệm văn chương (nếu có), phong cách nghệ thuật của nhà văn, nhà thơ,... Trong đó, những nội dung về sự nghiệp văn học, phong cách nghệ thuật là trọng tâm, chủ đạo. Việc trình bày được thực hiện bằng ngôn ngữ nói, nhưng cần có sự hỗ trợ của các yếu tố phi ngôn ngữ (điệu bộ, cử chỉ, hành động,...) và các phương tiện kĩ thuật (tài liệu phát tay, máy tính, máy chiếu,...) để có được chất lượng, hiệu quả tốt hơn. - Thuyết trình đòi hỏi người nói phải diễn giải, làm rõ các nội dung được trình bày, đồng thời phải nêu bật được quan điểm, nhận xét, đánh giá, bình luận của bản thân hoặc nhóm về nhà văn, nhà thơ,... được giới thiệu. Tất cả những nội dung thuyết trình về một tác giả cần được thực hiện một cách thuyết phục, tức là cần có lí lẽ, dẫn chứng cụ thể, xác thực. 2.2.2. Cách thức thuyết trình về một tác giả văn học a. Mục tiêu: Thuyết trình được về một tác giả văn học Bắc Giang. b. Nội dung: HS hoàn thành phiếu học tập số 3 theo nhóm nộp trên padlet rồi trình bày sản phẩm tại lớp. c. Sản phẩm: PHT HS đã hoàn thành và sản phẩm thuyết trình (Bài thuyết trình của nhóm hoặc video) d. Tổ chức thực hiện: 19
20. #1: GV chuyển giao nhiệm vụ: Như mục Nội dung #2: HS thực hiện nhiệm vụ: HS hoàn thành PHT ở nhà rồi trình bày tại lớp. #3: GV tổ chức báo cáo, thảo luận: GV mời 02 nhóm thuyết trình, mỗi hình thức chọn 01 nhóm. Phân công nhóm còn lại chọn cùng hình thức sẽ chấm điểm cho nhóm thuyết trình qua trang tính theo bảng kiểm qua đường link: fH2fwrG8lOjxFzyyVA/edit?tab=t.0. Nhóm được chấm điểm phản hồi (nếu có). Giáo viên sẽ ra quyết định cuối cùng về điểm số cho các nhóm. 02 nhóm còn lại chưa thuyết trình, giáo viên sẽ chấm điểm qua hồ sơ học tập bao gồm: Phiếu học tập số 3, bản word nội dung thuyết trình, bản trình chiếu powerpoint #4: Kết luận: (i), GV kết luận, chuẩn hóa kiến thức như mục Sản phẩm và tổng kết về hoạt động thuyết trình, đồng thời khuyến khích HS tìm đọc các tác phẩm của tác giả được các nhóm lựa chọn thuyết trình. Nhận xét góp ý: - Nhận xét: nhóm 1: xem lại trích dẫn: sinh sự, sự sinh. Sắp xếp lại các thông tin để có điểm nhấn. Sau khi các nhóm thuyết trình thì chốt lại yêu cầu của bài thuyết trình: mở đầu bằng cách tạo sự hấp dẫn, phần nội dung trình bày ntn, kết. Chú ý bồi dưỡng cho HS niềm tự hào, yêu mến về Bắc Giang, làng quê trong thơ của Anh Thơ, với thơ của Nguyễn Văn Cừ, thơ của Nguyễn Bính, những đóng góp và đặc điểm sáng tác với văn học và văn học Bắc Giang. Làm rõ video thuyết trình nên có cả hình ảnh trong video thì các tiêu chí chấm điểm mới tương đương. Hoặc chia 2 tiêu chí chấm. [Hết tiết 1, sang tiết 2] I. MỤC TIÊU 1. Về kiến thức: - Nhận biết được một số đặc điểm nổi bật về sự nghiệp văn chương, phong cách nghệ thuật của một tác giả văn học Bắc Giang - Xác định được các bước để thuyết trình về một tác giả văn học - Nhận xét, đánh giá được về những đóng góp của tác giả văn học với nền văn học của dân tộc. - Nắm bắt được nội dung thuyết trình; biết nhận xét về nội dung và hình thức thuyết trình. - Vận dụng được kiến thức và kĩ năng đã học để thực hiện một nhiệm vụ thực tiễn. 2. Về năng lực: - Tự chủ và tự học: Tự quyết định cách giải quyết vấn đề, tự đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ của bản thân. - Giao tiếp và hợp tác: Tăng cường khả năng trình bày, diễn đạt ý kiến, ý tưởng trước lớp, tổ nhóm học tập, tương tác tích cực với các bạn trong tổ nhóm, khi thực hiện nhiệm vụ hợp tác. - Giải quyết vấn đề và sáng tạo: Chủ động đề ra kế hoạch học tập, thực hiện nhiệm vụ học tập cá nhân và nhóm học tập, xử lí linh hoạt sáng tạo các tình huống phát sinh khi thực hiện nhiệm vụ học tập. 3. Về phẩm chất: - Hình thành tư duy phản biện. - Quan tâm tới người nghe và có thái độ phù hợp khi nói. II. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU 1. Tự học thông qua xem video và trả lời câu hỏi ở link: 20