Giáo dục ý thức học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh theo chủ đề 6 Lịch sử 12

Nội dung tài liệu: Giáo dục ý thức học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh theo chủ đề 6 Lịch sử 12

1. 1 CỘNG HÕA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập – Tự do – Hạnh phúc THUYẾT MINH MÔ TẢ GIẢI PHÁP VÀ KẾT QUẢ THỰC HIỆN SÁNG KIẾN 1. Tên sáng kiến: “GIÁO DỤC Ý THỨC HỌC TẬP VÀ LÀM THEO TẤM GƯƠNG ĐẠO ĐỨC HỒ CHÍ MINH THEO CHỦ ĐỀ 6 – LỊCH SỬ 12” 2. Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu: 9/2024. 3. Các thông tin cần bảo mật: không 4. Mô tả các giải pháp cũ thường làm: Trong khoảng thời gian hơn 10 năm giảng dạy Lịch sử trong trường THPT, bản thân tôi luôn tìm tòi và áp dụng những phương pháp giúp học sinh hứng thú học tập nắm được kiến thức trên cơ sở mục tiêu cần đạt ở mỗi bài. Nhưng điều tôi đồng thời quan tâm là làm sao có thể giáo dục được đạo đức, hình thành nhân cách cho các em, đặc biệt khi nói đến tinh thần học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh. Nhưng chủ yếu giáo viên khi giảng dạy về nội dung Hồ Chí Minh chỉ tập trung sâu vào việc khai thác kiến thức về Bác cho học sinh mà việc giáo dục thức học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh lại chưa đi sâu. Nhiều học sinh chưa quan tâm hoặc chưa hiểu rõ. Vì vậy, học sinh chưa tích cực, chưa chủ động học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh qua các bài học có chủ đề về Bác. Thực tế cho thấy học sinh khi tham gia dự thi viết bài hoặc vấn đáp về học tập và làm theo tấm gương của Bác thì phần lớn trả lời rất ít, việc rút ra học và làm theo tấm gương Bác còn rất mơ hồ. Nếu trong các chủ đề các em chỉ chăm chăm vào làm rõ, hiểu rõ kiến thức theo sự hướng dẫn của thầy cô mà không góp nhặt được những bài học, thờ ơ với đất nước, với những công lao của bao thế hệ đi trước đã cống hiến cho đất nước ta để có được ngày hôm nay, các em cũng không được giáo dục sâu sắc về tinh thần đoàn kết không biết quý sức lao động thì các em sẽ trở thành những công dân như thế nào và đất nước của chúng ta sẽ ra sao khi những chủ nhân tương lai của đất nước thờ ơ, vô cảm trước tất cả chỉ biết hưởng thụ cuộc sống và chỉ biết nghĩ đến lợi ích của chính mình. Chắc chắn rằng điều đó sẽ hết sức nguy hiểm với các em, nguy hiểm với cả xã hội tương lai của chúng ta bởi giáo dục không phải là một việc làm có thể có hiệu quả ngay trong một lúc. Xuất phát từ cơ sở thực tiễn đó tôi chọn vấn đề “Giáo dục ý thức học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh theo chủ đề 6 –Lịch sử 12” làm đề tài cho sáng kiến kinh nghiệm của mình. Khi chúng ta nhắc đến Chủ tịch Hồ Chí Minh, vị Cha già kính yêu của dân tộc Việt Nam, suốt cả cuộc đời của Người đã hiến dâng cho sự nghiệp giải phóng dân tộc,
2. 2 cho đất nước cho nhân dân Việt Nam, hết lòng hết sức phụng sự cho Tổ quốc và nhân dân. Tấm gương đạo đức của Người là tấm gương của một con người bình thường mà vĩ đại; tấm gương của một bậc vĩ nhân Thế giới mà rất gần gũi, rất Việt Nam. Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh không chỉ là cuộc vận động có ý nghĩa trong cán bộ đảng viên mà có ý nghĩa rộng khắp đối với toàn dân tộc ở mọi lứa tuổi trong giai đoạn hiện nay, nhất là đối với các em học sinh THPT đang ở lứa tuổi có nhiều biến động lớn. Tấm gương đạo đức và tấm gương về cuộc đời, sự nghiệp của Chủ tịch Hồ Chí Minh có sức mạnh to lớn trong việc giáo dục đạo đức và rèn luyện học sinh. 5. Sự cần thiết phải áp dụng giải pháp sáng kiến Trong thực tế hiện nay, còn nhiều học sinh học tập một cách thụ động, chỉ đơn thuần là nhớ kiến thức một cách máy móc mà chưa rèn luyện kỹ năng tư duy, học tập hời hợt. Ngoài ra, do quan niệm sai lệch về vị trí, chức năng của môn Lịch sử trong đời sống xã hội nên một số học sinh và phụ huynh có thái độ xem thường bộ môn Lịch sử, coi đó là môn học thuộc lòng, không cần đầu tư công sức nhiều, dẫn đến hậu quả học sinh không nắm đựơc những sự kiện lịch sử cơ bản, nhớ sai, nhầm lẫn kiến thức lịch sử là hiện tượng Sáng kiến tập trung nghiên cứu cách thức tiến hành và sử dụng một số phương pháp và kĩ thuật dạy học tích cực để giảng dạy tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh thông qua một số bài giảng trên lớp, bài tập về nhà cho học sinh, các bước chuẩn bị để có thể đạt hiệu quả cao, những nguyên tắc để thực hiện có hiệu quả. 6. Mục đích của giải pháp sáng kiến Nhận thức được vị trí vai trò to lớn của bộ môn lịch sử đối với việc giáo dục tri thức, đạo đức cho học sinh tôi xin đưa ra sáng kiến kinh nghiệm: “Giáo dục ý thức học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh theo chủ đề 6 –Lịch sử 12” với mong muốn góp phần giáo dục truyền thống yêu nước, tinh thần học tập và làm theo tấm gương của Bác. 7. Nội dung 7.1. Thuyết minh giải pháp mới hoặc cải tiến. Với chủ đề “Giáo dục ý thức học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” là vấn đề mà được giáo viên rất quan tâm và đưa vào giảng dạy trong mỗi bài thuộc phần Lịch sử Việt Nam nhưng chỉ có những liên hệ sơ lược trong khi giảng về chủ đề này mà chưa khắc sâu. Đây cũng là một nội dung được sự quan tâm đặc biệt của Đảng và Nhà nước: Năm 2006 Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam Ban chỉ thi 06-CT/TW, tiếp sau đó là 2016 Bộ Chính trị ban hành chỉ thị 05-CT/TW..., Ban Bí thư Trung ương Đảng, Bộ chính trị đã luôn quan tâm và ban hành những chỉ thị, chuyên đề học tập làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh. Tuy nhiên, việc giáo viên trực tiếp giảng dạy hay sự quan tâm của Đảng và Nhà nước về học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh nhưng trong xã hội chỉ có một bộ phận nhỏ thấm nhuần và luôn tích cực học tập và làm theo, còn lại đa phần thiếu sự quan tâm.
3. 3 Vì vậy, sáng kiến sẽ tập trung nghiên cứu về những nội dung của tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh song song với phần kiến thức chủ đề 6 – Lịch sử 12 nhằm giáo dục đạo đức cho học sinh, góp phần hình thành và phát triển đạo đức cho học sinh. Sáng kiến đưa ra một số những giải pháp nhằm thay đổi cách dạy và học lịch sử ở trường THPT. Giúp học sinh ghi nhớ và yêu thích các sự kiện lịch sử. Trang bị cho học sinh những hiểu biết cần thiết cơ bản về đạo đức Hồ Chí Minh, trên cơ sở đó các em có được nhận thức, thái độ và hành vi tích cực theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh. Giáo dục ý thức quan tâm đến việc học tập làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh trở thành thói quen và nếp sống của học sinh. Phát triển kĩ năng thực hành, kĩ năng phát hiện và ứng xử tích cực trong việc học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh. Góp phần giáo dục học sinh trở thành một công dân tốt, biết sống và làm việc có lí tưởng mục đích. Đối tượng nghiên cứu: Đối tượng mà đề tài tập trung nghiên cứu là học sinh lớp 12 THPT *. Biện pháp thực hiện. Để giáo dục học sinh học tập và làm theo tấm gương đạo đức của Chủ tịch Hồ Chí Minh nhằm góp phần phát triển nhân cách cho học sinh giáo viên cần phải nghiên cứu kĩ về những nội dung cơ bản của tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh và những ảnh hưởng của tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh. Từ đó nghiên cứu kĩ từng bài, từng mục trong chủ đề 6 – Lịch sử 12 để lồng ghép tích hợp theo các phương pháp tích cực và sử dụng những kĩ thuật dạy học theo hướng phát triển năng lực học sinh để việc tích hợp thật nhẹ nhàng sâu lắng, đi vào lòng người, có ảnh hưởng sâu sắc đến học sinh nên giáo viên cần thực hiện những biện pháp sau: Cần tìm hiểu kĩ và rút ra những đơn vị kiến thức quan trọng nhất có tác dụng giáo dục đạo đức cho học sinh trong những tấm gương đạo đức của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Thực hiện tích hợp lồng ghép trong giảng dạy đặc biệt là trong hoạt động chủ động tìm hiểu kiến thức của học sinh và thực hiện giao nhiệm vụ tìm hiểu bài cho học sinh ở nhà thông qua các hoạt động dự án, để học sinh chuẩn bị nội dung hoạt động nhóm và báo cáo. *. Nội dung và cá ch thức thực hiện. Trong quá trình giảng dạy bộ môn Lịch sử, bản thân tôi đã rút ra những kinh nghiệm trong việc tích hợp tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh vào trong giảng dạy môn Lịch sử đạt kết quả cao không cứng nhắc thì giáo viên phải lựa chọn những nội dung kiến thức, phương pháp tích hợp sao cho phù hợp với trình độ của học sinh và tình hình thực tế của địa phương.Tránh trình trạng biến giờ dạy Lịch sử thành giờ kể chuyện về đạo đức cách mạng về cuộc đời và hoạt động của Hồ Chí Minh vì vậy học sinh cảm thấy khô khan, nhàm chán, hiệu quả giáo dục thấp. Muốn làm được điều đó giáo viên phải thực hiện đảm bảo những nguyên tắc sau: - Tích hợp nội dung bài học lịch sử với nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng. - Dựa theo “chuẩn kiến thức, kĩ năng và hướng thái độ” của môn học ở trường phổ thông mà Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành. Tránh tình trạng lan man, quá tải làm cho giờ học trở nên nặng nề, nhồi nhét.
4. 4 - Việc giáo dục tư tưởng nói chung và đạo đức cách mạng Hồ Chí Minh nói riêng phải được tiến hành trên cơ sở những nguyên tắc phương pháp luận về sư phạm sau đây: + Trình bày, khai thác nội dung sự kiện. + Nêu kết luận khái quát về sự kiện. + Vận dụng sáng tạo, cụ thể những kiến thức khoa học về nội dung sự kiện trong hoạt động thực tiễn về tiếp thu kiến thức mới. - Bồi dưỡng kỹ năng, phát huy tính tích cực của học sinh. - Tuân thủ những nguyên lý giáo dục nói chung, giáo dục thái độ, tình cảm, tư tưởng nói riêng là học đi đôi với hành, tự nguyện tự giác, tránh việc áp đặt, cưỡng bức, mệnh lệnh. - Phải tạo điều kiện cần thiết về thiết bị, đổi mới phương pháp dạy học, các phương tiện dạy học để có hiệu quả giáo dục được nâng cao. Để thực hiện tốt việc giáo dục học sinh học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh vào trong dạy học Lịch sử theo tôi giáo viên phải thực hiện trình tự theo các bước sau: Bước 1: Giáo viên phải nghiên cứu kỹ chương trình, sách giáo khoa và yêu cầu cần đạt để xác định những đơn vị kiến thức thích hợp với mục đích hướng học sinh nâng cao tinh thần học tập và làm theo tấm gương của Bác Bước 2: Dựa vào mục tiêu của bài học để tìm mối liên hệ và xác định kiến thức, kỹ năng, thái độ cần đạt của học sinh. Bước 3: Xác định địa chỉ tích hợp giáo dục (tích hợp vào mục nào của bài, phần nào trong từng mục). Như vậy giúp cho giáo viên tích hợp phù hợp với nội dung kiến thức của từng bài, tránh trình trạng gượng ép hoặc tích hợp một cách chung chung không cụ thể dẫn đến hiệu quả giáo dục thấp. Bước 4: Xác định chủ đề và mức độ giáo dục. Có 2 dạng giáo dục tích hợp là tích hợp từng phần hay liên hệ với 5 chủ đề sau: - Tấm gương trọn đời phấn đấu, hy sinh vì sự nghiệp giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con người. - Tấm gương của ý chí và nghị lực tinh thần to lớn, vượt qua mọi thử thách, khó khăn để đạt mục đích. - Tấm gương tuyệt đối tin tưởng vào sức mạnh của nhân dân, kính trọng nhân dân, hết lòng, hết sức phục vụ nhân dân. - Tấm gương của một con người nhân ái, vị tha, khoan dung, nhân hậu, hết mực vì con người. - Tấm gương cần, kiệm, liêm, chính, chí công, vô tư, đời riêng trong sáng, nếp sống giản dị và đức khiêm tốn phi thường. Bước 5 Chuẩn bị các phương tiện, tài liệu có liên quan đến việc dạy học tích hợp. Bước 6: Xác định phương pháp dạy học tích hợp cho phù hợp với từng nội dung cụ thể của bài học (Chọn phương pháp tối ưu nhất phù hợp với từng kiểu bài
5. 5 kinh tế, văn hoá - xã hội, quân sự). Đây là bước quan trọng nhất quyết định sự thành công của tiết dạy. Trong quá trình giảng dạy Lịch sử THPT bản thân tôi đã nghiên cứu và thống kê những bài học sau đây ở khối 12 là có tiềm năng trong việc tích hợp giáo dục học sinh học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh vào trong giảng dạy với những chủ đề và nội dung giáo dục như sau: Lớp Tên bài Chủ đề tích hợp Mức Nội dung tích hợp độ Bài 15: -Giáo dục tinh thần về: lòng yêu nước, ý thức -Thời niên thiếu và Khái quát trách nhiệm đối với đất nước. hoạt động Cách cuộc đời - Nâng cao tinh thần học hành, không thể ỷ lại Liên mạng của Hồ Chí 12 và sự mà phải tự mình vận động, học hỏi, chiếm lĩnh hệ Minh 1890 – 1911. nghiệp Hồ đỉnh cao tri thức để có thể toại nguyện được -Những năm tháng Chí Minh ước mơ. Phải có ý chí không ngại khó, ngại hoạt động ở nước khổ, sẵn sàng đối mặt với khó khăn và luôn cố ngoài 1911 – 1941. gắng. 12 Bài 16. -Giáo dục tinh thần vượt qua mọi khó khăn -Liên -Hành trình tìm Hồ Chí gian khổ quyết tâm tìm đường cứu nước. hệ đường cứu nước Minh – - Giáo dục tinh thần về: ý thức trách nhiệm đối -Sự sáng lập Đảng Anh hùng với đất nước, tấm gương về sự tận tụy đối với Cộng sản. giải phóng cách mạng, không ngại khó. Một tinh thần - Chuẩn bị và lãnh dân tộc quyết tâm cao của Hồ Chí Minh. đạo Cách mạng -Giáo dục tinh thần không sợ hi sinh, gian khổ tháng Tám năm quyết tâm chống Pháp và Mỹ 1945. -Giáo dục tinh thần yêu nước, những sách lược -Lãnh đạo cuộc khôn khéo mềm dẻo của Hồ Chí Minh kháng chiến chống - Liên hệ với tấm gương Bác Hồ, giáo dục tinh Pháp (1945-1954) thần lao động, chiến đấu cho học sinh và kháng chiến -Liên hệ với tấm gương Bác Hồ, giáo dục tinh chống Mỹ từ năm thần lao động sáng tạo, tương thân, tương ái 1954 đến năm 1969 cho học sinh. -Liên hệ với tấm gương Bác Hồ, giáo dục tinh thần chiến đấu thực hiện Di chúc thiêng liêng của Người 12 Bài 17: -Nâng cao tinh thần tự hào và những giá trị, sự -Chủ tịch Hồ Chí Dấu ấn cống hiến về tư tưởng, văn hóa của Chủ tịch Minh trong lòng Hồ Chí Hồ Chí Minh đã đi vào trong lòng của nhân nhân dân thế giới Minh dân thế giới trong lòng - Nâng cao tinh thần đối với học sinh: có ý - Hồ Chí Minh nhân dân thức trân trọng những cống hiến và giá trị tư sống mãi trong
6. 6 thế giới và tưởng văn hóa của Bác, tích cực tham phong lòng nhân dân Việt Việt Nam trào học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức và Nam phong cách Hồ Chí Minh. *. Cách thức thực hiện ở một số bài cụ thể: Ví dụ 1: Khi dạy bài 15, mục 2. Tiểu sử và tiến trình hoạt động cách mạng của Hồ Chí Minh, mục 1. Hành trình tìm đường cứu nước bài 16 trong chủ đề 6 – Lịch sử 12 (sách kết nối tri thức với cuộc sống) Trước hết, giáo viên gợi ý giúp học sinh nhớ lại những nét chính về hoạt động của Người từ năm 1911 đến khi Chiến tranh thế giới thứ nhất kết thúc, Người đã ra đi tìm đường cứu nước từ Bến cảng Nhà Rồng, bôn ba khắp các châu lục và làm nhiều nghề để sống từ phụ bếp, bồi bàn, quét tuyết... rồi sau đó quay trở về Pháp. Chủ đề tích hợp của phần này là từ quá trình vượt qua mọi khó khăn gian khổ quyết tâm tìm đường cứu nước, hoạt động cách mạng của Bác giáo viên sẽ giáo dục tinh thần của học sinh và truyền động lực cho học sinh trong học tập, trong hoàn cảnh gia đình của các em có nhiều lúc sẽ khó khăn, cần các em phải quyết tâm vượt khó để thực hiện ý tưởng của chính bản thân mình. (Giáo viên khai thác Hình 1: Hành trình tìm đường cứu nước và Hình 2 Tàu La tu sơ trong phần Phụ lục 1) - Giáo viên phát vấn: Nêu những hoạt động đầu tiên của Nguyễn Ái Quốc ở Pháp, ý nghĩa của những hoạt động đó? - Học sinh thảo luận rồi trả lời. - Giáo viên kết luận: Sau chiến tranh thế giới I, năm 1919 các nước thắng trận họp tại Vec-xai - Pháp để phân chia thành quả chiến thắng trong cuộc chiến tranh thế giới thứ nhất (1914- 1918), Nguyễn Ái Quốc đã thay mặt những người Việt Nam gửi đến Hội nghị “Bản yêu sách 8 điểm” đòi quyền tự do, dân chủ, bình đẳng cho nhân dân Việt Nam. Bản Yêu sách không được các nước đế quốc đếm xỉa đến nhưng qua đó đã giúp cho Nguyễn Ái Quốc nhận ra rằng muốn cứu nước giải phóng dân tộc không thể trông chờ vào sự giúp đỡ từ bên ngoài mà phải dựa vào sức mình là chính. Từ sự kiện này giáo viên liên hệ và phân tích chỉ rõ để học sinh nhận thấy được muốn thành công trong cuộc sống và trong sự nghiệp học hành thì không thể ỷ lại mà phải tự mình vận động, học hỏi, chiếm lĩnh đỉnh cao tri thức để có thể toại nguyện được ước mơ. Phải có ý chí không ngại khó, ngại khổ, sẵn sàng đối mặt với khó khăn và luôn cố gắng. - Giáo viên nêu vấn đề: Tháng 7 năm 1920, Nguyễn Ái Quốc đọc Luận cương của Lê nin. Việc Nguyễn Ái Quốc đọc Luận cương của Lê nin có ý nghĩa gì? - Học sinh thảo luận, trả lời. - Giáo viên phân tích, đọc đoạn tư liệu viết về cảm xúc của Người: “Luận cương của Lê nin làm cho tôi rất cảm động, phấn khởi, sáng tỏ, tin tưởng biết bao. Tôi vui mừng đến phát khóc. Ngồi một mình trong buồng mà tôi nói to như đang nói trước quần chúng đông đảo: Hỡi đồng bào bị đoạ đày đau khổ! Đây là cái cần thiết cho chúng ta, đây là con đường giải phóng chúng ta. Muốn cứu nước giải phóng dân tộc
7. 7 không có con đường nào khác ngoài con đường cách mạng vô sản.!”. Như vậy việc đọc Luận cương giúp Nguyễn Ái Quốc tìm ra con đường cứu nước đúng đắn cho dân tộc Việt Nam, con đường cách mạng vô sản. (Giáo viên khai thác hình 3, 4: Nguyễn Ái Quốc tại Đại hội của Dảng xã hội Pháp ở thành phố Tua và Nguyễn Ái Quốc đọc Luận cương của Lê nin trong Phụ lục 1). Qua nội dung tích hợp trên giáo viên đã giáo dục cho học sinh tinh thần vượt qua mọi khó khăn gian khổ để đạt được mục đích của mình đề ra, không trông chờ, phó thác hoặc nhụt chí trước những khó khăn, thử thách. Ví dụ 2: Chủ đề tích hợp là ý thức trách nhiệm đối với đất nước, với dân tộc. Khi dạy Bài 16, trong chủ đề 6 – Lịch sử 12 (sách kết nối tri thức với cuộc sống) mục 2. Sáng lập Đảng Cộng sản Việt Nam. Trước hết, giáo viên yêu cầu học sinh đọc đoạn tư liệu 3 đầu mục 2.a sách giáo khoa Lịch sử 12 (kết nối tri thức với cuộc sống) trang 96 và nêu câu hỏi: Với sự chuẩn bị của Nguyễn Ái Quốc về chính trị, tư tưởng, tổ chức đã thể hiện trách lớn lao đối với đất nước, dân tộc như thế nào? Học sinh nêu về quá trình chuẩn bị về chính trị, tư tưởng và tổ chức của Nguyễn Ái Quốc cho sự ra đời của Đảng Cộng sản Việt Nam: + Nguyễn Ái Quốc đã tích cực truyền bá chủ nghĩa Mác – Lenin về nước, đồng thời chuẩn bị về chính trị, tư tưởng và tổ chức cho việc thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam. + Vận dụng sáng tạo những nguyên lý của chủ nghĩa Mác – Lenin vào thực tiễn xã hội Việt nam và có những sáng tạo độc đáo phù hợp với thực tiễn cách mạng Việt Nam. Xác định rõ rằng giải phóng dân tộc là nhiệm vụ hàng đầu của cách mạng Việt Nam và đưa ra chiến lược cụ thể về việc giải phóng dân tộc Việt Nam. + Góp vai trò quan trọng trong việc xác định lực lượng tiến hành cách mạng và đặt tên cho Đảng Cộng sản Việt Nam, đề xuất chủ trương giải quyết vấn đề dân tộc trong khuôn khổ mỗi nước Đông Dương. Giáo viên phát vấn: Trách nhiệm đối với đất nước, với dân tộc của Chủ tịch Hồ Chí Minh? Học sinh nêu trách nhiệm lớn lao đối với đất nước, dân tộc của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Giáo viên hướng dẫn học sinh tìm hiểu mục 2.b. Hội nghị thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam. Giáo viên yêu cầu HS nêu hoàn cảnh dẫn đến việc Nguyễn Ái Quốc triệu tập các tổ chức cộng sản họp tại Cửu Long Hương Cảng - Trung Quốc đầu năm 1930. Học sinh nêu nguyên nhân do ba tổ chức cộng sản hoạt động riêng rẽ, yêu cầu phải thống nhất. Giáo viên kết luận: Trước yêu cầu trên với tư cách là phái viên Quốc tế Cộng sản, Nguyễn Ái Quốc từ Xiêm và Hương Cảng Trung Quốc đầu năm 1930, chủ trì Hội nghị hợp nhất ba tổ chức cộng sản thành một đảng duy nhất lấy tên là Đảng Cộng sản Việt Nam thông qua Chính cương vắn tắt, Sách lược vắn tắt, Điều lệ tóm tắt của Đảng do Nguyễn Ái Quốc soạn thảo.
8. 8 Giáo viên phân tích để học sinh thấy được, các tổ chức Cộng sản mặc dù hoạt động riêng rẽ, công kích tranh giành ảnh hưởng với nhau nhưng họ cùng chung mục đích, lý tưởng và do vai trò uy tín của Nguyễn Ái Quốc nên đã thống nhất được thành Đảng Cộng sản Việt Nam. (Giáo viên khai thác Hình 5 phần Phụ lục 1) Qua nội dung trên, giáo viên đã giáo dục học sinh về công lao to lớn của Nguyễn Ái Quốc trong việc sáng lập ra Đảng Cộng sản Việt Nam đồng thời đã đề ra đường lối cơ bản của cách mạng Việt Nam chấm dứt sự khủng hoảng về đường lối, giai cấp lãnh đạo. Từ đó giáo dục học sinh có ý thức trách nhiệm của mình đối với đất nước, với dân tộc trong giai đoạn hiện nay, muốn có ý thức trách nhiệm với đất nước với dân tộc thì cần có trách nhiệm ngay đối với gia đình của mình và có trách nhiệm với trường lớp mà mình học tập. Bản thân học sinh tự rút ra được cần phải học tập tốt, hoàn thiện nhân cách, có lý tưởng, mục đích để trở thành chủ nhân tương lai của đất nước. Ví dụ 3: Khi dạy bài 16: Hồ Chí Minh – Anh hùng giải phóng dân tộc Ở mục 3. Chuẩn bị và lãnh đạo Cách mạng tháng Tám năm 1945 Giáo viên phát vấn: Trước tình hình thế giới có nhiều chuyển biến Nguyễn Ái Quốc đã làm gì? Học sinh trả lời: Nguyễn Ái Quốc về nước triệu tập hội nghị trung ương Đảng lần thứ 8 và trực tiếp lãnh đạo cách mạng Việt Nam. Giáo viên kết luận: Sau 30 năm tìm đường cứu nước và hoạt động ở nước ngoài ngày 28/1/1941 Nguyễn Ái Quốc về nước triệu tập hội nghị trung ương Đảng lần thứ 8 tại Pác Bó (Cao Bằng). Người đã triệu tập và chủ trì Hội nghị lần thứ 8 Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương. Giáo viên nêu câu hỏi: Chủ trương mới của Đảng trong thời kỳ này như thế nào? Học sinh: Thảo luận và trả lời. Giáo viên kết luận: Hội nghị tiếp tục đặt nhiệm vụ giải phóng dân tộc lên hàng đầu, tạm gác khẩu hiệu Cách mạng ruộng đất chỉ nêu ra khẩu hiệu: “Giảm tô, giảm thuế, chia lại ruộng công tiến tới người cày có ruộng”, chủ trương thành lập Mặt trận Việt Minh của riêng Việt Nam. Như vậy, Hồ Chí Minh đã có vai trò to lớn trong việc đưa vấn đề dân tộc về giải quyết trong khuôn khổ từng nước Đông Dương để thức tỉnh tinh thần dân tộc đồng thời chủ trương thành lập Mặt trận của riêng Việt Nam là Mặt trận Việt Minh - một tổ chức tập hợp đoàn kết lực lượng nhân dân. Mặt trận Việt Minh có vai trò đoàn kết nhân dân và có vai trò lớn trong Tổng khởi nghĩa tháng Tám năm 1945. Từ đó giúp học sinh thấy được vai trò, trách nhiệm của Bác đối với dân tộc, đối với đất nước. (Giáo viên khai thác Hình 6: Bác Hồ đọc Tuyên ngôn độc lập trong phần Phụ lục 1) Ví dụ 4: Khi giảng dạy mục 4. Lãnh đạo cuộc kháng chiến chống Pháp (1945 -1954) và kháng chiến chống Mỹ từ năm 1954 đến năm 1969, Bài 16 Lớp 12 (sách kết nối tri thức)
9. 9 Giáo viên khai thác tư liệu 7, hình ảnh 5 trong sách giáo khoa trang 101 yêu cầu HS đọc và giáo viên phát vấn: tư liệu và hình ảnh thể hiện ý nghĩa gì? Học sinh suy nghĩ trả lời, giáo viên nêu ý nghĩa: Thể hiện sự quyết tâm của Bác sẵn sàng đối phó với nhiều khó khăn thử thách. Và sự mềm dẻo trong chính sách đối ngoại của Chủ tịch Hồ Chí Minh. (Giáo viên khai thác Hình 6, 7, 8 trong sách giáo khoa trang 102) Từ đó những nội dung và ý nghĩa của những hành động cao đẹp đó, giáo viên đã khắc sâu được hình ảnh của Bác trong hoàn cảnh nguy hiểm nhưng Bác vẫn trực tiếp ra mặt trận theo dõi diễn biến trận Đông Khê, tham gia chủ trì các phiên học quan trọng tại Việt Bắc. Giáo viên nêu rõ cho học sinh nhận ra bản thân Bác là Chủ tịch một nước nhưng rất gương mẫu thực hiện sát sao trong kháng chiến, không sợ nguy hiểm để đi đến kết quả là ta đã thắng lợi trong trận Việt Bắc Thu – Đông 1950 và các trận tiếp theo. Từ đó để giáo dục học sinh tinh thần trong học tập, trong hoàn cảnh gia đình, xã hội các em cũng cần phải có hành động “vượt trướng ngại vật” để có được thành quả tốt đẹp. Đồng thời giáo dục học sinh niềm tin vào sự lãnh đạo của Đảng. (Giáo viên khai thác Hình 9, 10 trong sách giáo khoa trang 102) Trong giai đoạn chống Mĩ dù rất khó khăn ở cả hai miền đất nước nhưng Bác đã có những lãnh đạo đúng đắn trong kháng chiến cũng như thể hiện tình cảm ruột thịt, thân thiết với đồng bào miền Nam. Đặc biệt Bác trở thành biểu tượng đoàn kết trong vai trò đấu tranh ngoại giao, gặp gỡ trực tiếp với các nhân sĩ, trí thức Mỹ phản đối chiến tranh ở Việt Nam (1967). Từ những phần kiến thức trên, giáo viên giáo dục học sinh của mình là trong cuộc sống, học tập, công việc các em ngoài việc quyết tâm thực hiện từ chính bản thân thì cũng cần phải có những ứng phó với những tác động từ bên ngoài xã hội. *. Kết quả của sáng kiến Đề tài này được đưa vào áp dụng trong năm học 2024 -2025 đã đem lại những kết quả khả quan, qua phân tích kết quả các bài kiểm tra có nội dung giáo dục học sinh học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh với bài kiểm tra không có nội dung giáo dục tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh ở lớp 12 trong năm học đã cho kết quả chuyển biến rõ rệt. Sau khi thực hiện thử nghiệm đề tài, học sinh ở những lớp tôi áp dụng đã có sự thay đổi hẳn về mặt ý thức đạo đức và tinh thần học tập. Đặc biệt ở những lớp tôi áp dụng đề tài hầu như không có học sinh đi học muộn, bỏ giờ, bỏ tiết hoặc nghỉ học không có lý do. Các em đều chăm chú học tập hơn, chuyên cần trong làm bài tập và tìm hiểu kiến thức, làm bài trước khi đến lớp, hiện tượng nói chuyện riêng và nói tự do trong giờ học cũng giảm hẳn, ở một vài lớp không còn hiện tượng đi học muộn và nói tự do nữa. Các em có ý thức đoàn kết hơn, không gây mất đoàn kết nội bộ trong lớp học. Những tiến bộ về mặt đạo đức của các em qua một thời gian chứng tỏ việc giáo dục
10. 10 học sinh học tập và làm theo tấm gương đạo đức của các em có chuyển biến rất rõ rệt, chất lượng bộ môn cũng được nâng cao hơn thể hiện: Nội dung Từ đạt trở lên Chưa đạt Không có nội dung giáo 77.3 % 22.7% dục học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh Có nội dung giáo dục học 93.8 % 6.2% tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh. So sánh Tăng 16.5% Giảm 16.5% Từ kết quả trên, bản thân tôi nhận thấy rằng việc tích hợp giáo dục tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh vào trong giảng dạy bộ môn Lịch sử cũng góp phần nâng cao chất lượng của bộ môn. Kết quả cụ thể như sau: Khối lớp Giỏi Khá Đạt Chưa Đạt Đạt trở lên 12A4 20.4 53.9 23.1 2.6 77 12a9 23.5 56 18.8 1.7 74,8 - Những vấn đề quan trọng nhất được đề cập đến của SK Để thực hiện tốt việc giáo dục học sinh học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh vào trong giảng dạy Lịch sử lớp 11,12 bản thân tôi luôn nghiên cứu để lựa chọn nội dung và phương pháp giáo dục sao cho có hiệu quả, phù hợp với đặc thù bộ môn và đối tượng học sinh. Trước hết tôi xác định những dạng bài có ưu thế trong việc giáo dục, dựa vào mục tiêu của bài để xác định kiến thức, kỹ năng, thái độ cần đạt, chủ đề, nội dung và phương pháp tích hợp của từng dạng bài, tránh tình trạng giáo dục tích hợp một cách lan man, gượng ép, cứng nhắc gây nên sự nhàm chán, quá tải cho học sinh. - Hiệu quả thiết thực của sáng kiến. Hiệu quả thiết thực của SK nếu được triển khai, áp dụng trong đơn vị. - Góp phần nâng cao chất lượng dạy học lịch sử ở bậc THPT - Giúp học sinh yêu thích môn học, chú tâm vào bài. - Giúp học sinh phát huy tính tự chủ, sáng tạo, tư duy logic trong học tập Lịch sử. 7.2. Thuyết minh về phạm vi áp dụng giải pháp Qua thực tế cho thấy, khi tôi áp dụng sáng kiến này đã giúp cho học sinh có chuyển biến tốt về nhận thức, có lập trường tư tưởng vững vàng, tin tưởng vào đường lối lãnh đạo của Đảng và nhà nước, có tinh thần vượt khó, đồng thời giáo dục cho học sinh tư tưởng đạo đức tốt, biết yêu quê hương, đất nước, biết kính trọng những người đã hy sinh vì sự nghiệp giải phóng dân tộc. Sự thay đổi trong ý thức đạo đức của các em đến từ những việc làm rất nhỏ như đi học đúng giờ, không còn nói tự do, và đặc
11. 11 biệt rất giữ trật tự trong giờ học. Các em còn biết vận dụng kiến thức đã học vào cuộc sống thực tế, bằng những việc làm cụ thể của mình trong các hoạt động ở trường và quê hương. Đồng thời kết quả học tập của bộ môn Lịch sử 12 cũng không ngừng nâng cao. Nếu vận dụng tốt đề tài này chúng ta đã hưởng ứng tốt cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” do Bộ chính trị đề ra và góp phần vào việc hình thành nhân cách đạo đức của học sinh THPT. - Trên cơ sở những kết quả đã nghiên cứu và triển khai áp dụng tại trường THPT Bố Hạ, tôi nhận thấy giải pháp đã mang lại hiệu quả thiết thực trong giảng dạy tại trường, đặc biệt hiệu quả trong thực hiện chương trình mới chương trình GDPT 2018 - Sáng kiến này đã được áp dụng thử nghiệm tại một số trường trên địa bàn tỉnh như: trường THPT Yên Thế, trường THPT Mỏ Trạng, trường THPT Lạng Giang số 3 mang lại nhiều lợi ích với học sinh, giáo viên và nhà trường. Cụ thể: + Với học sinh: Giáo viên thiết kế các hoạt động dạy học đa dạng, đảm bảo 100% học sinh được tham gia vào các hoạt động học tập phù hợp với nhu cầu, năng lực, sở thích..., không có học sinh nào bị “bỏ rơi”. Các em đều tìm thấy niềm vui, hứng thú và hạnh phúc khi tham gia tiết học. Bên cạnh đó, bằng việc tham gia các hoạt động học tập phù hợp, các em được tiếp thu kiến thức bổ ích về Bác Hồ. Từ đó được nâng cao tinh thần học tập làm theo tấm gương đạo đực Hồ Chí Minh. Nhằm xác nhận tính hiệu quả của việc dạy học “Giáo dục ý thức học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh theo chủ đề 6 –Lịch sử 12” tôi đã trao đổi với tổ chuyên môn Lịch sử các trường trường THPT Yên Thế, trường THPT Mỏ Trạng, trường Lạng Giang số 3 để triển khai kế hoạch dạy học theo sáng kiến ở lớp 12 thực nghiệm và lớp 12 đối chứng. Cả hai lớp cùng làm bài kiểm tra 15 phút sau bài học. Giáo viên tiến hành chấm bài kiểm tra của HS ở hai lớp và đều nhận được kết quả (theo bảng dưới): - Tỉ lệ HS Giỏi ở lớp thực nghiệm cao hơn lớp đối chứng. - Tỉ lệ HS Khá ở lớp thực nghiệm cao hơn lớp đối chứng. - Tỉ lệ HS Đạt ở lớp thực nghiệm thấp hơn lớp đối chứng. Tên Trường Giỏi Khá Đạt Chưa đạt Các lớp áp dụng áp dụng Lớp thực nghiệm 4% 70% 26% 0 THPT Yên Thế 12A2 Lớp đối chứng 0 60% 40% 0 12A5
12. 12 Lớp thực nghiệm 2% 58% 40% 0 THPT Mỏ 12A1 Trạng Lớp đối chứng 0 55% 45% 0 12A2 Lớp thực nghiệm 5% 65% 30% 0 THPT Lạng 12A5 Giang 3 Lớp đối chứng 0 57% 43% 0 12A7 Không chỉ là sự tiến bộ về điểm số, giáo viên còn nhận ra sự khác biệt rất lớn của HS ở hai lớp thực nghiệm và đối chứng qua hứng thú và chất lượng học tập dựa trên phiếu “Tự đánh giá” Giáo viên tiến hành phát phiếu “Tự đánh giá” và yêu cầu HS ở lớp thực nghiệm và lớp đối chứng hoàn thành phiếu ngay sau bài học và nhận được kết quả: tỉ lệ hứng thú và chất lượng học tập ở mức độ “Tôi đã làm rất tốt” của lớp thực nghiệm luôn cao hơn lớp đối chứng. Với kết quả thực nghiệm, tôi thấy sáng kiến này có thể áp dụng rộng rãi hơn trong các lớp 12 của các trường THPT khác trong tỉnh, có thể đưa vào trong các buổi sinh hoạt tổ chuyên môn, ôn thi sâu cho học sinh giỏi cấp tỉnh, cung cấp tài liệu cho thi đánh giá năng lực của các trường Đại Học. + Với giáo viên và nhà trường: Xây dựng làm nguồn tư liệu dạy học cho bản thân và đồng nghiệp trong những năm sau vì đây là năm đầu tiên lớp 12 bắt đầu học chương trình mới GDPT 2018 tài liệu còn hạn chế nên có thể sử dụng tài liệu nghiên cứu này phục vụ cho ôn thi THPT và ôn đội tuyển HSG. Hiện nay, theo chương trình GDPT 2018 môn Lịch sử là một trong 4 môn học bắt buộc cũng là môn hiện nay rất nhiều học sinh lựa chọn đăng kí thi tốt nghiệp bằng môn học này. Nắm vững quan điểm dạy học này, giáo viên sẽ có nhiều chiến lược ôn tập phù hợp với từng nhóm đối tượng học sinh, góp phần nâng cao chất lượng bộ môn. 7.3.Thuyết minh về lợi ích kinh tế, xã hội của giải pháp - Hiệu quả của sáng kiến đối với các hoạt động giáo dục của bản thân và đồng nghiệp: Sau khi giải pháp được áp dụng tại trường Trung học phổ thông Bố Hạ, tôi nhận thấy sự thay đổi rất lớn của HS trước và sau: Nhóm lớp học sinh không được dạy về Nhóm lớp học sinh được dạy về ý thức học tập và ý thức học tập và làm theo tấm gương làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh đạo đức Hồ Chí Minh Còn một số HS thiếu tập trung, chưa Hơn 95% HS tích cực tham gia các hoạt động học tích tập cực tham gia các hoạt động học tập HS chỉ nắm được nội dung kiến thức HS được phát triển năng lực
13. 13 HS nghe GV giảng về cuộc đời sự HS được GV hướng dẫn biết cách tiếp nhận, nghiệp Chí Minh nhưng không chủ chủ động tìm hiểu và có ý thức học tập và làm động tìm tòi. theo đạo đức của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong các tình huống thuyết trình HS làm các câu hỏi với kết quả chưa HS trả lời các câu hỏi vận dụng theo hướng dẫn của cao GV HS chưa ý thức học tập tấm gương HS n goài việc được tập trung khắc sâu kiến của Bác thức về Chủ Tịch Hồ Chí Minh một cách hệ thống mà từ đó còn được học tập những đức tính, tấm gương của Bác HS được GV đánh giá một phía HS được chủ động tự đánh giá HS được đánh giá qua việc biết những HS được đánh giá qua những sản phẩm thực tế gì về cuộc đời sự nghiệp của Hồ Chí về học tập và làm theo tấm gương của Bác Hồ Minh Ngoài ra, dạy học theo chủ đề 6 – Lịch Sử 12 giúp giáo viên: + Phát triển tối đa năng lực, tiềm năng của tất cả đối tượng HS trong lớp học của + Đảm bảo tất cả đối tượng HS được tham gia vào các hoạt động học tập phù hợp với nhu cầu, năng lực, sở thích... + GV luôn có ý thức gương mẫu, chuẩn mực trong lời nói, hành động, ứng xử...để hướng học sinh có ý thức cao về học tập các tấm gương, đạo đức của Bác Hồ - Hiệu quả kinh tế: + Để hoàn thiện biện pháp kinh nghiệm này, tôi chỉ phải bỏ ra chi phí khá thấp. STT Nội dung Số lượng Đơn giá Thành tiền 1 Phiếu khảo sát HS, phiếu bài tập 42 350đ 123.000đ 2 In, đóng quyển sáng kiến ra để hỏi ý 3 quyển 20.000đ 60.000đ kiến chuyên gia, đồng nghiệp 3 In màu, đóng quyển chính thức để gửi 1 quyển 50.000đ 50.000đ hồ sơ nhà trường Tổng cộng 231.000đ * Cam kết: Chúng tôi cam đoan những điều khai trên đây là đúng sự thật và không sao chép hoặc vi phạm bản quyền.
14. 14 TÁC GIẢ CỦA SÁNG KIẾN (Chữ ký và họ tên) Nguyễn Thị Thêm ĐÁNH GIÁ, NHẬN XÉT CỦA NHÀ TRƯỜNG 1. Đánh giá, nhận xét của tổ/ nhóm chuyên môn . TỔ/NHÓM TRƯỞNG CHUYÊN MÔN (ký và ghi rõ họ tên) 2. Đánh giá, nhận xét, xác nhận của Hiệu trưởng . THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ (ký và đóng dấu)