Tài liệu ôn tập kĩ năng Viết đoạn văn nghị luận xã hội 200 chữ

Nội dung tài liệu: Tài liệu ôn tập kĩ năng Viết đoạn văn nghị luận xã hội 200 chữ

1. I. NGHỊ LUẬN VỀ MỘT HIỆN TƯỢNG ĐỜI SỐNG: 1. Dạng đề: Viết đoạn nghị luận bày tỏ suy nghĩ, quan điểm về hiện tượng đời sống tiêu cực: *Kĩ năng viết đoạn: Gọi A là hiện tượng đời sống tiêu cực (thực phẩm bẩn, ô nhiễm môi trường, tai nạn giao thông, lối sống vô cảm, lối sống ảo, thuốc giả, thái độ kì thị đối với người nhiễm covid 19, tình trạng trốn cách ly, khai báo y tế giả, tình trạng nghiện game, bạo lực học đường, ), ta có công thức viết đoạn như sau: Phần Phương pháp, nội dung Giới thiệu vấn đề nghị luận – Hiện tượng đời sống tiêu cực và thể hiện thái độ của người viết Giới thiệu trực tiếp hiện tượng cần nghị luận: Mở Cách 1 A là một vấn đề trăn trở, bức xúc, đáng lên án trong xã hội hiện nay. đoạn Đi từ những hiện tượng tương tự tương tự Cách 2 Cùng với những vấn đề B, C, D (Những hiện tượng đời sống tiêu cực có tầm ảnh hưởng giống A), A cũng là một vấn đề trăn trở, bức xúc trong xã hội hiện nay. Đi từ một hiện tượng đời sống ngược lại: Cách 3 Trong khi cả xã hội đang nỗ lực vì E (giá trị tốt đẹp mang ý ý nghĩa nhân văn) thì A là một vấn đề trăn trở, bức xúc, đáng lên án trong xã hội hiện nay. Lí giải, làm sáng tỏ vấn đề nghị luận - Giải thích, nêu thực trang: hiện tượng đó (A) là gì? đang diễn ra ở phạm vi, mức độ nào (Thường ghi là: Đáng buồn và đáng quan ngại là Giải ngày càng lan rộng, phổ biến, có tính chất phức tạp, nghiêm trọng, nguy Thân thích hiểm)? đoạn (Lưu ý: Trường hợp hiện tượng đời sống (A) không được nêu trực tiếp mà được phản ánh trong một văn bản (thường là bản tin), cần tóm tắt ngắn gọn văn bản và xác đinh nội dung đó đã phản ánh hiện tượng nào trong đời sống. Sau đó mới đi vào phần giải thích – rất ít gặp) - Bàn luận: Bàn + Nêu(chỉ ra) tác hại, hậu quả của hiện tượng đó với đời sống cá nhân luận và cộng đồng. Đưa dẫn chứng minh hoạ Gợi ý: Thực trạng A đã để lại(gây ra) những hệ luỵ/(hậu quả, tác hại) nghiêm trọng trong đời sống). Với cá nhân người gây ra hiện tượng thường ảnh hưởng đến nhân cách cách, tạo hình ảnh xấu xí trong mắt mọi người hoặc ảnh hưởng đến tương lai. Trang 1
2. Với cộng đồng thường để lại gánh nặng, ảnh hưởng đến chất lượng, sự bình yên của cuộc sống và hậu quả nặng nề trong tương lai. + Nêu nguyên nhân dẫn đến hiện tượng: chủ quan, khách quan – Đặc biệt nhấn mạnh nguyên nhân chủ quan,. Gợi ý: Nguyên nhân chủ quan: thường do sự vô cảm, lòng tham, sự ích kỷ, thói a dua học đòi, thích thể hiện; sự thiếu hiểu biết; sự thiếu ý thức, vô trách nhiệm với cộng đồng, của cá nhân. Nguyên nhân khách quan: thường do khâu quản lí, giám sát của các cơ quan chức năng còn lỏng lẻo, chưa chặt chẽ, chế tài xử phạt chưa đủ mạnh hoặc do môi trường sống tác động, Cần thấy được hậu quả mà hiện tượng gây ra cho đời sống con người và đề ra giải pháp và hành động ngăn chặn, đẩy lùi nó. Bài học Gợi ý cách ghi và tìm ý: nhận - Thiết nghĩ, đã đến lúc mỗi người cần nhìn nhận một cách nghiêm túc hậu thức, quả mà hiện tượng A gây ra cho đời sống con người và có trách nhiệm chung hành tay đẩy lùi/ ngăn trạng thực trạng nhức nhối/ đau xót này. động -Về phía cộng đồng, cần làm gì ? (Tăng cường công tác tuyên truyền nâng cao ý thức, trách nhiệm của mỗi người dân trong việc đẩy lùi tình trạng A. Các cơ quan chức năng cần có sự giám sát chặt chẽ và có chế tài xử phạt đủ mạnh để răn đe đối với những người cố tình gây ra tình trạng A? Về phía cá nhân, cần làm gì ?(Đừng vì lòng tham, sự ích kỉ của bản thân mà tự huỷ hoại mình và gây ra những hậu quả, hệ luỵ cho cộng đồng. Cần có ý thức, trách nhiệm trong việc đẩy lùi hiện tượng A.bằng những hành động nhỏ cho một ý nghĩa lớn, .) Lưu ý: Cần dựa vào nguyên nhân để tìm giải pháp. Kết -Khái quát vấn đề/Nêu phương hướng ứng xử trong đời sống của cá nhân/ đoạn truyền tải thông điệp sống đến mọi người, hướng mọi người cùng nhận thức, hành động đúng. -Cách ghi: Hãy vì một xã hội văn minh, tốt đẹp/ một môi trường .trong sáng lành mạnh/ chất lượng cuộc sống của chúng ta mà chung đẩy lùi/ ngăn chăn/ thay đổi A. Làm được như vậy, chúng ta có thể tin rằng, trong tương lai không xa, chúng ta sẽ có được (những điều tốt đẹp/ những giá trị nhân văn/ cuộc sống trở nên thực sự có ý nghĩa). Lưu ý: Có thể nhập phần Bài học nhận thức và hành động (ở phần thân bài) với phần kết bài Trang 2
3. * Ví dụ minh họa: + Đề: Viết đoạn nghị luận xã hội bàn về vấn nạn thực phẩm bẩn? + Hướng dẫn cách viết theo công thức trên: Phần Phương pháp, nội dung Giới thiệu vấn đề nghị luận – Hiện tượng đời sống tiêu cực và thể hiện thái độ của người viết Giới thiệu trực tiếp hiện tượng cần nghị luận: Mở Cách 1 Thực phẩm bẩn là một vấn đề trăn trở, bức xúc trong xã hội hiện nay. đoạn Đi từ những hiện tượng tương tự tương tự để giới thiệu A: Cách 2 Cùng với những vấn đề ô nhiễm môi trường, tai nạn giao thông, ..., thực phẩm bẩn cũng là một vấn đề trăn trở, bức xúc trong xã hội hiện nay. Đi từ một hiện tượng đời sống ngược lại để giới thiệu A: Cách 3 Khi mà cả xã hội đang nỗ lực để nâng cao chất lượng cuộc sống thì thực phẩm bẩn là một vấn đề trăn trở, bức xúc, đáng lên án trong xã hội hiện nay. Lí giải, làm sáng tỏ vấn đề nghị luận - Giải thích, nêu thực trang: hiện tượng đó (A) là gì? đang diễn ra ở phạm vi, mức độ nào? Giải - Giải thích, nêu thực trang: Thực phẩm bẩn là loại thực phẩm ôi thiu, Thân thích nhiễm hoá chất độc hại, không đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm.? đoạn Đáng buồn và đáng quan ngại là ngày càng lan rộng, phổ biến, nghiêm trọng, nguy hiểm. - Bàn luận: Bàn + Nêu(chỉ ra) tác hại, hậu quả của hiện tượng đó với đời sống cá nhân và luận cộng đồng, đưa dẫn chứng minh hoạ: Thực trạng này đã để lại những hệ luỵ, hậu quả, tác hại nghiêm trọng trong đời sống. Ăn phải thực phẩm bẩn về lâu về dài sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khoẻ, gây ra nhiều loại bệnh, ảnh hưởng gan, thận hay ung thư Việc sản xuất, mua bán thực phẩm bẩn không chỉ gây tâm lí hoang mang cho người tiêu dung mà còn làm rối loạn thị trường tiêu dùng; ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng cuộc sống và nền kinh tế hiện nay. + Nêu nguyên nhân dẫn đến hiện tượng: Trang 3
4. Chủ quan: Lòng tham, sự vô cảm và sự ích kỷ đã khiến người ta bất chấp tất cả - kể cả việc đầu độc mạng sống của đồng loại để sản xuất, mua bán, kinh doanh thực phẩm bẩn. Khách quan: do khâu quản lí, giám sát của các cơ quan chức năng còn lỏng lẻo, chưa chặt chẽ và chế tài xử phạt chưa hợp lý cũng là một trong những nguyên nhân khiến thực phẩm bẩn ngày càng trôi nổi trên thị trường. Cần thấy được hậu quả mà hiện tượng gây ra cho đời sống con người và Bài đề ra giải pháp và hành động ngăn chặn, đẩy lùi nó: học - Bài học nhận thức và hành động đúng: nhận Thiết nghĩ, đã đến lúc mỗi người cần nhìn nhận một cách nghiêm túc hậu quả thức, mà thực phẩm bẩn gây ra cho đời sống con người và có trách nhiệm chung tay hành đẩy lùi, ngăn chặn thực trạng nhức nhối này, bằng cách tăng cường công tác động tuyên truyền nâng cao ý thức, trách nhiệm của mỗi người dân đối với cộng đồng. Các cơ quan chức năng cần có sự giám sát chặt chẽ và có chế tài xử phạt đủ mạnh để răn đe đối với những người cố tình sản xuất, mua bán, kinh doanh thực phẩm bẩn. Đừng vì lòng tham, sự ích kỉ của bản thân mà tự huỷ hoại mình và gây ra những hậu quả, hệ luỵ nặng nề. Hãy bắt đầu bằng những hành động nhỏ cho một ý nghĩa lớn - là người tiêu dùng sáng suốt, và không tiếp tay cho những hành vi dối trá của những người buôn bán không chân chính Kết -Khái quát vấn đề/Nêu phương hướng ứng xử trong đời sống của cá nhân/ truyền đoạn tải thông điệp sống đến mọi người, hướng mọi người cùng nhận thức, hành động đúng: Hãy vì một xã hội văn minh, tốt đẹp,vì sức khoẻ cộng đồng và chất lượng cuộc sống, cùng chung tay đẩy lùi thực phẩm bẩn ra khỏi cuộc sống của chúng ta. Làm được như vậy, chúng ta có thể tin rằng, trong tương lai không xa chúng ta sẽ không bị ám ảnh bởi bệnh tật vì thực phẩm bẩn. Hãy nói không với thực phẩm bẩn! + Đoạn văn hoàn chỉnh: Cùng với những vấn đề ô nhiễm môi trường, tai nạn giao thông, ..., thực phẩm bẩn cũng là một vấn đề trăn trở, bức xúc trong xã hội hiện nay.Thực phẩm bẩn là loại thực phẩm ôi thiu, nhiễm hoá chất độc hại, không đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm. Đáng buồn và đáng quan ngại là ngày càng lan rộng, phổ biến, nghiêm trọng, nguy hiểm. Thực trạng này đã để lại những hệ luỵ, hậu quả, tác hại nghiêm trọng trong đời sống. Ăn phải thực phẩm bẩn về lâu về dài sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khoẻ, gây ra nhiều loại bệnh, ảnh hưởng gan, thận hay ung thư Việc Trang 4
5. sản xuất, mua bán thực phẩm bẩn không chỉ gây tâm lí hoang mang cho người tiêu dung mà còn làm rối loạn thị trường tiêu dùng; ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng cuộc sống và nền kinh tế hiện nay.Lòng tham, sự vô cảm và sự ích kỷ đã khiến người ta bất chấp tất cả - kể cả việc đầu độc mạng sống của đồng loại để sản xuất, mua bán, kinh doanh thực phẩm bẩn. Mặt khác, chính khâu quản lí, giám sát của các cơ quan chức năng còn lỏng lẻo, chưa chặt chẽ và chế tài xử phạt chưa hợp lý cũng là một trong những nguyên nhân khiến thực phẩm bẩn ngày càng trôi nổi trên thị trường. Thiết nghĩ, đã đến lúc mỗi người cần nhìn nhận một cách nghiêm túc hậu quả mà thực phẩm bẩn gây ra cho đời sống con người và có trách nhiệm chung tay đẩy lùi, ngăn chặn thực trạng nhức nhối này, bằng cách tăng cường công tác tuyên truyền nâng cao ý thức, trách nhiệm của mỗi người dân đối với cộng đồng.Các cơ quan chức năng cần có sự giám sát chặt chẽ và có chế tài xử phạt đủ mạnh để răn đe đối với những người cố tình sản xuất, mua bán, kinh doanh thực phẩm bẩn. Đừng vì lòng tham, sự ích kỉ của bản thân mà tự huỷ hoại mình và gây ra những hậu quả, hệ luỵ nặng nề. Hãy bắt đầu bằng những hành động nhỏ cho một ý nghĩa lớn - là người tiêu dùng sáng suốt và không tiếp tay cho những hành vi dối trá của những người buôn bán thực phẩm bẩn. Hãy vì một xã hội văn minh, tốt đẹp,vì sức khoẻ cộng đồng và chất lượng cuộc sống, cùng chung tay đẩy lùi thực phẩm bẩn ra khỏi cuộc sống của chúng ta. Làm được như vậy, chúng ta có thể tin rằng, trong tương lai không xa chúng ta sẽ không bị ám ảnh bao trùm bởi bệnh tật do thực phẩm bẩn gây ra. 1.2. Dạng đề: Viết đoạn nghị luận bày tỏ suy nghĩ, quan điểm về hiện tượng đời sống tích cực: * Kĩ năng viết đoạn: Gọi A là hiện tượng đời sống tích cực (Các phong trào thiện nguyện xuất phát từ lòng nhân ái: phong trào hỗ trợ người nghèo, phong trào hỗ trợ đồng bào miền trung vượt qua khó khăn do bão lũ, chương trình thắp sáng ước mơ, trái tim cho em, mái ấm tình thương cho trẻ em lang thang cơ nhỡ,, tinh thần đoàn kết chung tay đẩy lùi đại dịch covid 19, hành động chung tay bảo vệ môi trường, chung tay đẩy lùi tai nạn giao thông, ), ta có công thức viết đoạn như sau: Phần Phương pháp, nội dung Giới thiệu vấn đề nghị luận – Hiện tượng đời sống tích cực và thể hiện thái độ của người viết Giới thiệu trực tiếp hiện tượng cần nghị luận: Mở Cách 1 A là một hoạt động(nghĩa cử) cao đẹp, đáng trân trọng. đoạn Đi từ những hiện tượng tương tự tương tự Cách 2 Cùng với nhiều chương trình thiện nguyện khác, A là một hoạt động(nghĩa cử) cao đẹp, đáng trân quý. Đi từ một hiện tượng đời sống ngược lại: Cách 3 Trang 5
6. Khi mà trong cuộc sống, không ít người đang chạy theo lối sống thực dụng thì A là một điểm sáng của /là một hoạt động(nghĩa cử) cao đẹp, đáng trân quý. Lí giải, làm sáng tỏ vấn đề nghị luận Hiện tượng A là gì? (là một phong trào thiện nguyện)? đang diễn ra như thế nào? (đang được nhiều người quan tâm, ủng hộ)? Ai là người thực Giải hiện ? (do các tổ chức, cá nhân thực hiện) Trong phạm vi nào? (trong phạm Thân thích vi rộng khắp cả nước/ từ Bắc đến Nam hoặc trong phạm vi hẹp nhưng có tầm đoạn ảnh hưởng lớn đến mọi người ). Làm những gì?... (Lưu ý: Trường hợp hiện tượng đời sống (A) không được nêu trực tiếp mà được phản ánh trong một văn bản (thường là bản tin), cần tóm tắt ngắn gọn văn bản và xác đinh nội dung đó đã phản ánh hiện tượng nào trong đời sống. Sau đó mới đi vào phần giải thích – rất ít gặp) + Nêu nguyên nhân dẫn đến hiện tượng: khách quan, chủ quan – Đặc biệt nhấn mạnh nguyên nhân chủ quan (dạng bài này, bắt buộc phải nêu nguyên nhân trước). Gợi ý: Nguyên nhân khách quan: thường xuất phát từ một thực trạng xấu, nhức Bàn nhối trong xã hội (thường do thiên hoạ - thời tiết, môi trường sống khắc luận nghiệt gây ra, nhân hoạ - sự ích kỉ, vô cảm, vô ý thức của con người gây ra) Nguyên nhân chủ quan: xuất phát từ niềm trắc ẩn, sự trăn trở trước thực trạng xã hội xấu và lòng tốt, ý thức, tinh thần trách nhiệm cao của các cá nhân đối với cộng đồng xã hội. + Nêu(chỉ ra) tác động - lợi ích, ý nghĩa của hiện tượng A với đời sống cá nhân và cộng đồng? Gợi ý: A Không chỉ giúp/ góp phần khắc phục được thực trạng đáng buồn (nhức nhối) nào đang xảy ra trong xã hội mà còn có tác động tích cực nào đến những số phận cá nhân đang rơi vào hoàn cảnh khó khăn?( tạo cho họ cơ hội, môi trường tốt đẹp, xoa dịu nỗi đau, tiếp thêm sức mạnh, nghị lực sống, niềm tin, sự hy vọng,.. giúp họ vượt lên số phận, hoàn cảnh ) Bài học nhận Cần nhìn nhận đúng ý nghĩa, lợi ích mà A đem lại cho đời sống con thức, người. Từ đó, khẳng định ý nghĩa nhân văn của hiện tượng và cần có hành ý thức nhân rộng, A trong xã hội. động Trang 6
7. -Khái quát vấn đề/ truyền tải thông điệp sống (hướng mọi người cùng nhận Kết thức, hành động đúng) đoạn -Cách lập luận: Vì mục đích đúng, chúng ta hãy tiếp tục hành động đúng (phát huy lan toả tinh thần của hoạt động A). Làm được như vây, ta sẽ đạt được kết quả tốt (không chỉ làm cho cuộc sống của mỗi người thực sự có ý nghĩa mà còn đem đến những lợi ích có ý nghĩa nhân văn với cộng đồng). Lưu ý: Có thể nhập phần Bài học nhận thức và hành động (ở phần thân bài) với phần kết bài * Ví dụ minh hoạ: + Đề: Viết đoạn nghị luận xã hội bàn về phong trào hỗ trợ đồng bào miền trung vượt qua bão lũ. + Hướng dẫn cách viết theo công thức trên: Phần Phương pháp, nội dung Giới thiệu vấn đề nghị luận – Hiện tượng đời sống tích cực và thể hiện thái độ của người viết. Giới thiệu trực tiếp hiện tượng cần nghị luận: Mở Cách 1 Phong trào hỗ trợ đồng bào miền trung vượt qua bão lũ là một hoạt đoạn động (nghĩa cử) cao đẹp, đáng trân trọng. Đi từ những hiện tượng tương tự tương tự Cách 2 Cùng với nhiều chương trình thiện nguyện xuất phát từ lòng nhân ái phong trào hỗ trợ đồng bào miền trung vượt qua bão lũ là một hoạt động, một nghĩa cử cao đẹp đáng trân quý.. Đi từ một hiện tượng đời sống ngược lại: Cách 3 Khi mà trong cuộc sống, không ít người đang chạy theo lối sống thực dụng, xem nhẹ những giá trị tinh thần thì phong trào hỗ trợ đồng bào miền trung vượt qua bão lũ được xem là điểm sáng của lòng nhân ái, là một hoạt động, một nghĩa cử cao đẹp đáng trân quý. Lí giải, làm sáng tỏ vấn đề nghị luận -Giải thích: Hiện tượng A là gì? (là một phong trào thiện nguyện)? đang diễn ra như thế nào? (đang được nhiều người quan tâm, ủng hộ)? Ai là Giải người thực hiện ? (do các tổ chức, cá nhân thực hiện) Trong phạm vi nào? Thân thích Làm những gì?... đoạn Đây là một phong trào thiện được nhiều người quan tâm, hưởng ứng nhiệt tình. Phong trào không chỉ nhận được sự ủng hộ từ các tổ chức mà còn nhận được sự quyên góp tích cực của đồng bào cả nước, từ Bắc đến Nam. Trang 7
8. . Từ em học sinh góp giấy “kế hoạch nhỏ” hay đập heo đất đến những cụ già còng lưng cõng thùng mì, quần áo cũ đến đóng góp ở điểm tiếp nhận cứu trợ, từ nguồn của cán bộ, công nhân đóng góp từ ngày công, ngày lương đến nguồn của những tập đoàn lớn hàng nghìn tỷ đồng. Đâu đâu cũng sáng đèn, thâu đêm chuẩn bị hàng cứu trợ. Đặc biệt, nhiều văn nghệ sỹ đã đi đầu trong việc kêu gọi sự ủng hộ của các mạnh thường quân cùng hỗ trợ đồng bào vùng lũ. Nổi bật là ca sỹ Thủy Tiên với số tiền vận động được công bố lên đến hơn 100 tỷ đồng; danh hài Hoài Linh kêu gọi hỗ trợ được hơn 10 tỷ, vợ chồng Lý Hải - Minh Hà cùng những người bạn góp 4 tỷ đồng,... . Ở những nơi bị ngập sâu, khó di chuyển, đội cứu hộ của chính quyền, quân đội đảm bảo việc cung cấp lương thực cho người dân và thường trực lực lượng cứu nạn tại chỗ để sẵn sàng ứng cứu các tình huống nguy hiểm đến tính mạng của người dân. + Nêu nguyên nhân dẫn đến hiện tượng: (Gợi ý:Nguyên nhân khách quan: thường xuất phát từ một thực trạng xấu, nhức nhối trong xã hội (thường do thiên hoạ - thời tiết, môi trường sống khắc nghiệt gây ra, nhân hoạ - sự ích kỉ, vô cảm, vô ý thức của con người gây ra) Nguyên nhân chủ quan: xuất phát từ niềm trắc ẩn, sự trăn trở trước thực Bàn luận trạng xã hội xấu và lòng tốt, ý thức, tinh thần trách nhiệm cao của các cá nhân đối với cộng đồng xã hội). -Khách quan: Những ngày tháng 10, tình trạng ngập lụt nghiêm trọng tại các tỉnh miền Trung đã gây tổn thất, thiệt hại to lớn về người và tài sản, đẩy đồng bào miền trung vào cảnh màn trời, chiếu đất. -Chủ quan: Xót xa khúc ruột miền Trung “oằn” mình trong gian khó, không phân biệt giàu nghèo, tuổi tác, vùng miền, nhiều cá nhân, tổ chức sẵn sàng ủng hộ, quyên góp, hỗ trợ bà con vùng lũ. Lòng nhân ái, nghĩa đồng bào đã khơi dậy thiện tâm trong mỗi người Việt. Người dân cả nước đã và đang sẵn sàng hướng về miền Trung, cùng bà con vượt qua hậu quả của bão lũ. Một làn sóng mang tên “nhân đạo, từ thiện” dâng lên mạnh mẽ trong cộng đồng, chạy đua với lũ bão để giúp đồng bào ở vùng thiên tai. + Nêu(chỉ ra) tác động - lợi ích, ý nghĩa của hiện tượng A với đời sống cá nhân và cộng đồng? (Gợi ý: A Không chỉ giúp/ góp phần khắc phục được thực trạng đáng buồn (nhức nhối) nào đang xảy ra trong xã hội mà còn có tác động tích cực nào đến những số phận cá nhân đang rơi vào hoàn cảnh khó khăn?( tạo cho họ cơ Trang 8
9. hội, môi trường tốt đẹp, xoa dịu nỗi đau, tiếp thêm sức mạnh, nghị lực sống, niềm tin, sự hy vọng,.. giúp họ vượt lên số phận, hoàn cảnh ) Những hành động mang ý nghĩa nhân văn này đã và đang là tâm điểm chú ý của cộng đồng và nhanh chóng trở thành làn sóng lan tỏa tấm lòng nhân ái, rộng khắp trong toàn xã hội. Phong trào không chỉ giúp đồng bào miền trung khắc phục khó khăn do bão lũ gây ra tạo điều kiện cho đồng bào sớm ổn định cuộc sống mà còn xoa dịu nỗi đau, tiếp thêm sức mạnh, niềm tin, hy vọng giúp họ vượt lên số phận. Bài học nhận Tình người trong cơn bão lũ đã toả sáng, lan toả các giá trị nhân ái trong thức, cộng đồng. hành động - Khái quát vấn đề/ truyền tải thông điệp sống (hướng mọi người cùng nhận thức, Kết hành động đúng) đoạn - Cách lập luận: Vì mục đích đúng, chúng ta hãy tiếp tục hành động đúng (phát huy lan toả tinh thần của hoạt động A). Làm được như vây, ta sẽ đạt được kết quả tốt (không chỉ làm cho cuộc sống của mỗi người thực sự có ý nghĩa mà còn đem đến những lợi ích có ý nghĩa nhân văn với cộng đồng). Lưu ý: Có thể nhập phần Bài học nhận thức và hành động (ở phần thân bài) với phần kết bài + Đoạn văn hoàn chỉnh: Cùng với nhiều chương trình thiện nguyện xuất phát từ lòng nhân ái phong trào hỗ trợ đồng bào miền trung vượt qua bão lũ là một hoạt động, một nghĩa cử cao đẹp đáng trân quý. Đây là một phong trào thiện được nhiều người quan tâm, hưởng ứng nhiệt tình. Phong trào không chỉ nhận được sự ủng hộ từ các tổ chức mà còn nhận được sự quyên góp tích cực của đồng bào cả nước, từ Bắc đến Nam. Những ngày tháng 10, tình trạng ngập lụt nghiêm trọng tại các tỉnh miền Trung đã gây tổn thất, thiệt hại to lớn về người và tài sản, đẩy đồng bào miền trung vào cảnh màn trời, chiếu đất. Xót xa khúc ruột miền Trung “oằn” mình trong gian khó, không phân biệt giàu nghèo, tuổi tác, vùng miền, nhiều cá nhân, tổ chức sẵn sàng ủng hộ, quyên góp, hỗ trợ bà con vùng lũ. Lòng nhân ái, nghĩa đồng bào đã khơi dậy thiện tâm trong mỗi người Việt. Người dân cả nước đã và đang sẵn sàng hướng về miền Trung, cùng bà con vượt qua hậu quả của bão lũ. Một làn sóng mang tên “nhân đạo, từ thiện” dâng lên mạnh mẽ trong cộng đồng, chạy đua với lũ bão để giúp đồng bào ở vùng thiên tai. Từ em học sinh góp giấy “kế hoạch nhỏ” hay đập heo đất đến những cụ già còng lưng cõng thùng mì, quần áo cũ đến đóng góp ở điểm tiếp nhận cứu trợ, từ nguồn của cán bộ, công nhân đóng góp từ ngày công, ngày lương đến nguồn của những tập đoàn Trang 9
10. lớn hàng nghìn tỷ đồng.Đâu đâu cũng sáng đèn, thâu đêm chuẩn bị hàng cứu trợ. Đặc biệt, nhiều văn nghệ sỹ đã đi đầu trong việc kêu gọi sự ủng hộ của các mạnh thường quân cùng hỗ trợ đồng bào vùng lũ. Nổi bật là ca sỹ Thủy Tiên với số tiền vận động được công bố lên đến hơn 100 tỷ đồng; danh hài Trấn Thành kêu gọi hỗ trợ được hơn 4 tỷ, vợ chồng Lý Hải - Minh Hà cùng những người bạn góp 4 tỷ đồng,... Những hành động mang ý nghĩa nhân văn này đã và đang là tâm điểm chú ý của cộng đồng và nhanh chóng trở thành làn sóng lan tỏa tấm lòng nhân ái, rộng khắp trong toàn xã hội. Phong trào không chỉ giúp đồng bào miền trung khắc phục khó khăn do bão lũ gây ra tạo điều kiện cho đồng bào sớm ổn định cuộc sống mà còn xoa dịu nỗi đau, tiếp thêm sức mạnh, niềm tin, hy vọng giúp họ vượt lên số phận. Tình người trong cơn bão lũ đã toả sáng trong cộng đồng. Hãy tiếp tục lan toả sức mạnh của lòng nhân ái để đem đến những điều tốt đẹp nhất cho người dân vùng lũ miền trung và góp phần làm đẹp cho đời bởi chỉ có yêu thương và nhận yêu thương mới đem đến cho chúng ta hạnh phúc thật sự trên đời. 2. Nghị luận về một vấn đề tư tưởng đạo lý: 2.1. Dạng đề: Viết đoạn nghị luận bày tỏ suy nghĩ, quan điểm về một phẩm chất tư tưởng đạo đức, lối sống tốt: * Kĩ năng viết đoạn: Gọi A là phẩm chất, tư tưởng đạo đức, lối sống tốt (lòng nhân ái, lòng nhân hậu, sự thấu cảm, lòng bao dung, lòng vị tha, sự tử tế, sự trung thực, khiêm tốn, sư cống hiến, lối sống dấn thân, sống có lí tưởng, sống có trách nhiệm, sự đam mê, bản lĩnh, lòng dũng cảm, sự kiên định,chăm chỉ, niềm tin, lạc quan, lan tỏa nguồn năng lượng sống tích cực . ), ta có công thức viết đoạn như sau: Phần Phương pháp, nội dung Giới thiệu vấn đề nghị luận – Phẩm chất tư tưởng đạo đức, lối sống tốt. và bày tỏ sự cần thiết, đáng quý của phẩm chất tốt cần nghị luận ( A là một trong Mở những phẩm chất đáng quý và cần thiết của mỗi người.) đoạn Giới thiệu trực tiếp hiện tượng cần nghị luận A: Cách 1 A là biểu hiện đẹp đẽ (là phẩm chất đáng quý) của nhân cách con người. Đi từ những hiện tượng tương tự tương tự để giới thiệu A: Cách 2 -Con người có nhiều phẩm chất tốt nhưng đẹp nhất là A -Cùng với những vấn đề B, C, D (Những phẩm chất đạo đức, lối sống tốt giống A), thì A là biểu hiện đẹp đẽ (là phẩm chất đáng quý) của nhân cách con người. Đi từ một thói tật ngược lại hoặc từ những trở ngại trong cuộc sống để Cách 3 giới thiệu A: Trang 10
11. -Khi mà trong cuộc sống không ít người đang chạy theo lối sống thực dụng thì A (Phẩm chất tốt về tâm hồn, tình cảm) được xem là biểu hiện đẹp đẽ (là phẩm chất đáng quý) của nhân cách con người. -Khi đường đời luôn đầy những chông gai thử thách thì A (phẩm chất tốt về bản lĩnh, nghị lực, ý chí) được xem là chìa khoá (bệ phóng) giúp ta đi đến thành công. Cách 4 Mượn câu danh ngôn hay để giới thiệu A Ví dụ: -Bàn về sự cống hiến, có thể giới thiệu vấn đề như sau: Peter Marshall – thượng nghị viện Mỹ từng nói: “Thước đo của đời người không phải thời gian mà là sự cống hiến” -Bàn về sự trung thực, có thể giới thiệu vấn đề như sau: “Không di sản nào quý giá bằng lòng trung thực”(Wiliam Sh.Peare) Lí giải, làm sáng tỏ vấn đề nghị luận Giải thích A là gì? Người có phẩm chất A thường có những biểu hiện - thái Giải độ, hành đông như thế nào?). thích Nên dùng cách giải thích bằng những từ đồng nghĩa, trái nghĩa, từ Thân thuần việt đoạn Ví dụ: Trung thực là chân thành, không dối trá Bản lĩnh là không yếu mềm, dám nghĩ, dám làm, Nhân ái là thương người Phân tích, lí giải tại sao A lại là phẩm chất cần thiết, đáng quý; chứng minh bằng dẫn chứng tiêu biểu: + Cần chỉ rõ ý nghĩa, lợi ích của A trong đời sống Bàn Gợi ý: A (Phẩm chất tốt về tâm hồn, tình cảm – lòng nhân ái, sự thấu luận cảm, sự tử tế, lòng nhân hậu, vị tha, lối sống cống hiến, tinh thần trách nhiệm, ) sẽ giúp cho ta có thể làm được nhiều điều có ích, đem được những điều tốt đẹp đến cho cuộc đời và làm cho cuộc sống của mỗi người trở nên có ý nghĩa, đáng sống hơn. A(phẩm chất tốt về nghị lực, ý chí - bản lĩnh, lòng dũng cảm, sự kiên trì, siêng năng,lòng dũng cảm, sự kiên trì, lạc quan, ) sẽ giúp ta vượt lên những chông gai thử thách trên đường đời đi đến thành công, khẳng định mình trong xã hội, Người có A luôn được mọi người yêu quý, tin tưởng, tôn trọng) Đưa dẫn chứng minh hoạ. Trang 11
12. + Phản biện (lật ngược vấn đề: nếu thiếu / không có A, cuộc sống của mỗi người sẽ như thế nào? dẫn đến những hạn thế nào? ( yếu mềm, nhỏ bé, tầm thường, vô vị; dễ bị cô lập, bị mọi người xa lánh, xem thường ?). Cần phê phán. Lên án những người có thói tật, lối sống ngược lại với A đó. Khẳng định lại ý nghĩa của phẩm chất trong cuộc sống mỗi người và Bài học hướng người đọc đến nhận thức, hành động đúng: nhận Có thể nói, A là phẩm chất đẹp đẽ/ cao quý làm nên nhân cách con người/ là thức, yếu tố quan trọng giúp ta đi đến thành công. hành Có thể nói, A đem đến cho cuộc sống của chúng ta nhiều ý nghĩa. động Có thể nói, người có A luôn được sự yêu mến, quý trọng. Vì vậy, mỗi người cần rèn luyện để có phẩm chất tốt (A )/ phải có ý thức sống tốt (sống có phẩm chất A ). Kết Khái quát vấn đề/ truyền tải thông điệp sống (hướng mọi người cùng nhận thức, đoạn hành động đúng) Có thể mượn câu châm ngôn có ý nghĩa thay lời kết luận. Ví dụ: Bàn về ý chí, có thể dùng câu nói sau thay lời kết luận: “Nơi nào có ý chí, nới đó có con đường” Lưu ý: Có thể nhập phần Bài học nhận thức và hành động (ở phần thân bài) với phần kết bài * Ví dụ minh họa: + Đề 1: Viết đoạn nghị luận xã hội bày tỏ suy nghĩ của anh/ chị về lòng nhân ái. + Hướng dẫn cách viết theo công thức trên: Phần Phương pháp, nội dung Giới thiệu vấn đề nghị luận – Phẩm chất tư tưởng đạo đức, lối sống tốt. và bày tỏ sự cần thiết, đáng quý của phẩm chất tốt cần nghị luận ( A là một trong Mở những phẩm chất đáng quý và cần thiết của mỗi người.) đoạn Giới thiệu trực tiếp hiện tượng cần nghị luận (A): Cách 1 Lòng nhân ái là biểu hiện đẹp đẽ (là phẩm chất đáng quý) của nhân cách con người. Cách 2 Đi từ những hiện tượng tương tự tương tự để giới thiệu A: Con người có nhiều phẩm chất tốt nhưng đẹp nhất là lòng nhân ái Đi từ một thói tật ngược lại hoặc từ những trở ngại trong cuộc sống để giới thiệu A: Cách 3 Khi mà trong cuộc sống không ít người đang chạy theo lối sống thực dụng thì lòng nhân ái được xem là phẩm chất vô cùng trân quý của nhân cách con người. Trang 12
13. Cách 4 -Cách 4: Mượn một câu danh ngôn hay để giới thiệu A: Có một nhà văn Nga từng nói rất hay về lòng nhân ái: "Nơi lạnh nhất không phải là Bắc Cực, mà là nơi không có tình thương". Lí giải, làm sáng tỏ vấn đề nghị luận (A) Nhân ái là lòng thương người, là sống nhân hậu. Người có lòng nhân ái luôn Giải dễ xúc động, trăn trở đồng cảm sẻ chia trước những hoàn cảnh bất hạnh đáng thích thương của con người và luôn quan tâm, sẻ chia, giúp đỡ những người xung Thân quanh. đoạn -Chỉ ra lợi ích, ý nghĩa của A: Trong mùa dịch covid-19, nhiều cá nhân tập thể đã chia sẻ vật chất đến những Bàn người có hoàn cảnh khó khăn; chính phủ Việt Nam giang tay đón đồng bào từ luận vùng dịch trở về, tạo điều kiện nơi ăn chốn ở cho công dân mình. Tháng 10/ 2020, khi cuộc sống của đồng bào miền Trung oằn mình trong bão lũ, thì một lần nữa, sức mạnh của lòng nhân ái tiếp tục được lan toả xoa dịu nỗi đau, tiếp thêm sức mạnh, niềm tin, hy vọng giúp đồng bào vượt lên số phận. Người có lòng nhân ái luôn được nhiều người yêu quý, kính trọng, biết ơn. -Phản biện: Ngược lại, sống ích kỉ, chỉ lo cho bản thân, dửng dưng trước nỗi đau, bất hạnh của người khác chỉ khiến cho bản thân trở nên tầm thường, nhỏ bé. Khẳng định lại ý nghĩa của phẩm chất trong cuộc sống mỗi người và Bài học hướng người đọc đến nhận thức, hành động đúng: nhận Sống nhân ái, yêu thương còn tạo ra lực hấp dẫn kéo con người xích lại gần thức, nhau, tạo thành khối thống nhất chống lại cái ác, sự ích kỷ, hận thù. Lòng nhân hành ái cũng là yếu tố cốt lõi để tạo nên một cuộc sống hạnh phúc, là nguồn năng động lượng tạo ra xã hội văn minh, hiện đại. Người có lòng nhân ái sẽ được mọi người xung quanh yêu mến, quý trọng, biết ơn.Vì vậy, chúng ta phải luôn biết yêu thương, quan tâm đến mọi người. -Khái quát vấn đề/ truyền tải thông điệp sống (hướng mọi người cùng nhận thức, Kết hành động đúng) đoạn Hãy đánh thức trái tim, lan toả sức mạnh của lòng nhân ái trong cuộc để đem đến nhiều điều tốt đẹp nhất cho đời. +Đoạn văn hoàn chỉnh: Con người có nhiều phẩm chất tốt nhưng đẹp nhất là lòng nhân ái. Nhân ái là lòng thương người, là sống nhân hậu. Người có lòng nhân ái luôn dễ xúc động, trăn trở đồng cảm sẻ chia trước Trang 13
14. những hoàn cảnh bất hạnh đáng thương của con người và luôn quan tâm, sẻ chia, giúp đỡ những người xung quanh.Trong mùa dịch covid-19, nhiều cá nhân tập thể đã chia sẻ vật chất đến những người có hoàn cảnh khó khăn; chính phủ Việt Nam giang tay đón đồng bào từ vùng dịch trở về, tạo điều kiện nơi ăn chốn ở cho công dân mình.Tháng 10/ 2020, khi cuộc sống của đồng bào miền Trung oằn mình trong bão lũ, thì một lần nữa, sức mạnh của lòng nhân ái tiếp tục được lan toả xoa dịu nỗi đau, tiếp thêm sức mạnh, niềm tin, hy vọng giúp đồng bào vượt lên số phận. Người có lòng nhân ái luôn được nhiều người yêu quý, kính trọng, biết ơn. Ngược lại, sống ích kỉ, chỉ lo cho bản thân, dửng dưng trước nỗi đau, bất hạnh của người khác chỉ khiến cho bản thân trở nên tầm thường, nhỏ bé. Sống nhân ái, yêu thương còn tạo ra lực hấp dẫn kéo con người xích lại gần nhau, tạo thành khối thống nhất chống lại cái ác, sự ích kỷ, hận thù. Lòng nhân ái cũng là yếu tố cốt lõi để tạo nên một cuộc sống hạnh phúc, là nguồn năng lượng tạo ra xã hội văn minh, hiện đại. Người có lòng nhân ái sẽ được mọi người xung quanh yêu mến, quý trọng, biết ơn.Vì vậy, chúng ta phải luôn biết yêu thương, quan tâm đến mọi người. Hãy đánh thức trái tim, lan toả sức mạnh của lòng nhân ái trong cuộc để đem đến nhiều điều tốt đẹp nhất cho đời. + Đề 2: Anh/ chị suy nghĩ như thế nào về lối sống có trách nhiệm? Hãy viết đoạn nghị luận xã hội bày tỏ quan điểm của mình. + Hướng dẫn cách viết theo công thức trên: Phần Phương pháp, nội dung Giới thiệu vấn đề nghị luận – Phẩm chất tư tưởng đạo đức, lối sống tốt. và bày tỏ sự cần thiết, đáng quý của phẩm chất tốt cần nghị luận( A là một trong Mở những phẩm chất đáng quý và cần thiết của mỗi người.) đoạn Giới thiệu trực tiếp hiện tượng cần nghị luận ^: Cách 1 Lối sống có trách nhiệm là biểu hiện đẹp đẽ của nhân cách con người. Cách 2 Đi từ những hiện tượng tương tự tương tự để giới thiệu A: Cùng với ý chí nghị lực, bản lĩnh, sự kiên trì, lối sống trách nhiệm là chìa khoá/ bệ phóng đưa ta đi đến thành công. Đi từ một thói tật ngược lại hoặc từ những trở ngại trong cuộc sống để giới thiệu A: Cách 3 Khi mà lối sống thờ ơ, vô trách nhiệm như một thứ axit vô hình ăn mòn xã hội thì sống có trách nhiệm được xem là phẩm chất vô cùng trân quý của nhân cách con người. Cách 4 -Cách 4: Mượn một câu danh ngôn hay để giới thiệu A: Halelrod từng nói: “ Có tinh thần trách nhiệm bạn sẽ có đủ năng lượng để thay đổi cuộc sống của chính bạn” Lí giải, làm sáng tỏ vấn đề nghị luận (A) Trang 14
15. A là gì? Người có A thường có những biểu bhieenj như thế nào(thái độ Giải sống, hành động)? thích Sống có trách nhiệm chính là lối sống làm tròn bổn phận, nghĩa vụ, Thân chức trách đối với bản thân mình, với gia đình và xã hội. Hơn hết còn phải có đoạn trách nhiệm với những suy nghĩ, hành động và việc làm của bản thân mình. Người có trách nhiệm luôn có sự quan tâm, tập trung làm tốt mọi việc nếu được giao và kể cả những công việc liên quan mà không thuộc nhiệm vụ chính của; luôn sẵn sàng đón nhận khó khăn, thử thách, không than vãn hay kêu ca; sẵn sàng nhận lấy hậu quả nếu mắc sai lầm và sửa chữa lỗi lầm của mình mà không đổ lỗi cho hoàn cảnh hay bất cứ ai. -Chỉ ra lợi ích, ý nghĩa của A Trong công việc và cả cuộc sống, tinh thần trách nhiệm chiếm một vai trò vô Bàn cùng quan trọng. Nó là nguồn động lực thúc đẩy ta nỗ lực và hoàn thiện bản luận thân, nâng cao các kĩ năng giải quyết tình huống cũng như trình độ chuyên môn. Có trách nhiệm con người mới thể hiện bản thân, vươn lên trong cuộc sống, có kỷ luật và sống vì mọi người nhiều hơn. Trách nhiệm trong công việc tạo ra sự chủ động, giúp ta đi đến thành công của cá nhân. Trách nhiệm còn là cơ sở thực thi pháp luật, duy trì xã hội ổn định, con người mới có cơ hội phát triển. Đồng thời, nhờ có phẩm chất này, ta có thể chiếm được lòng tin, sự tôn trọng, tín nhiệm và yêu quý từ bạn bè, đồng nghiệp và đối tác, từ đó dễ dàng vươn tới thành công hơn. -Phản biện: Không có trách nhiệm cuộc sống trở nên hỗn loạn, không tình cảm, không yêu thương, không biết ơn sống như vô cảm, mặc kệ sự đời, ăn chơi hủy hoại bản thân Khẳng định lại ý nghĩa của phẩm chất trong cuộc sống mỗi người và Bài học hướng người đọc đến nhận thức, hành động đúng: nhận Trong thế kỉ 21 – kỉ nguyên của hội nhập quốc tế, nơi không có chỗ cho những thức, kẻ vô trách nhiệm, không dám làm, dám chịu trách nhiệm. Vì vậy mỗi chúng hành ta cần xây dựng tinh thần trách nhiệm từ những hành động nhỏ hàng ngày: động tuân thủ luật giao thông, có ý thức bảo vệ môi trường sống,dũng cảm nhận và sửa lỗi khi phạm sai lầm -Khái quát vấn đề/ truyền tải thông điệp sống (hướng mọi người cùng nhận thức, Kết hành động đúng) đoạn Trang 15
16. . Hãy trở thành một người có trách nhiệm với bản thân, với gia đình và xã hội, hãy là một người trưởng thành sống trong thời đại văn minh, bởi Richard L Evans từng nói: Chỉ khi biết chấp nhận trách nhiệm cho hành động của mình, ta mới có thể bắt đầu trưởng thành. + Đoạn văn hoàn chỉnh: Cùng với ý chí nghị lực, bản lĩnh, sự kiên trì, lối sống trách nhiệm là chìa khoá/ bệ phóng đưa ta đi đến thành công. Sống có trách nhiệm chính là lối sống làm tròn bổn phận, nghĩa vụ, chức trách đối với bản thân mình, với gia đình và xã hội. Hơn hết còn phải có trách nhiệm với những suy nghĩ, hành động và việc làm của bản thân mình. Người có trách nhiệm luôn có sự quan tâm, tập trung làm tốt mọi việc nếu được giao và kể cả những công việc liên quan mà không thuộc nhiệm vụ chính của; luôn sẵn sàng đón nhận khó khăn, thử thách, không than vãn hay kêu ca; sẵn sàng nhận lấy hậu quả nếu mắc sai lầm và sửa chữa lỗi lầm của mình mà không đổ lỗi cho hoàn cảnh hay bất cứ ai.Trong công việc và cả cuộc sống, tinh thần trách nhiệm chiếm một vai trò vô cùng quan trọng. Nó là nguồn động lực thúc đẩy ta nỗ lực và hoàn thiện bản thân, nâng cao các kĩ năng giải quyết tình huống cũng như trình độ chuyên môn. Có trách nhiệm con người mới thể hiện bản thân, vươn lên trong cuộc sống, có kỷ luật và sống vì mọi người nhiều hơn. Trách nhiệm trong công việc tạo ra sự chủ động, giúp ta đi đến thành công của cá nhân.Trách nhiệm còn là cơ sở thực thi pháp luật, duy trì xã hội ổn định, con người mới có cơ hội phát triển. Đồng thời, nhờ có phẩm chất này, ta có thể chiếm được lòng tin, sự tôn trọng, tín nhiệm và yêu quý từ bạn bè, đồng nghiệp và đối tác, từ đó dễ dàng vươn tới thành công hơn.Không có trách nhiệm cuộc sống trở nên hỗn loạn, không tình cảm, không yêu thương, không biết ơn sống như vô cảm, mặc kệ sự đời, ăn chơi hủy hoại bản thân Trong thế kỉ 21 – kỉ nguyên của hội nhập quốc tế, nơi không có chỗ cho những kẻ vô trách nhiệm, không dám làm, dám chịu trách nhiệm. Vì vậy mỗi chúng ta cần xây dựng tinh thần trách nhiệm từ những hành động nhỏ hàng ngày: tuân thủ luật giao thông, có ý thức bảo vệ môi trường sống,dũng cảm nhận và sửa lỗi khi phạm sai lầm. Đặc biệt, trong bối cảnh dịch covid19 đang là nỗi ám ảnh loài người; hơn bao giờ hết, ta phải thể hiện tinh thần trách nhiệm của cá nhân, chung tay đẩy lùi đại dịch Hãy trở thành một người có trách nhiệm với bản thân, với gia đình và xã hội, hãy là một người trưởng thành sống trong thời đại văn minh, bởi Richard L Evans từng nói: Chỉ khi biết chấp nhận trách nhiệm cho hành động của mình, ta mới có thể bắt đầu trưởng thành. 2.2. Dạng đề: Viết đoạn nghị luận bàn về tác hại của một tư tưởng,lối sống , tiêu cực,lệch chuẩn: * Kĩ năng viết đoạn: Gọi A là tư tưởng, thói tật, lối sống , tiêu cực,lệch chuẩn (sự vô cảm, sự ích kỉ, sự thiếu tử tế, giả dối, kiêu ngạo, tự cao, hèn nhát, yếu mềm, thiếu bản lĩnh, sống không mục đích, thói vô Trang 16
17. trách nhiệm, sự lười biếng,bi quan, sống thiếu mục đích, không lí tưởng, ), ta có công thức viết đoạn như sau: Phần Phương pháp, nội dung Giới thiệu vấn đề nghị luận – Hiện tượng đời sống tiêu cực Giới thiệu trực tiếp: Mở đoạn Cách 1 A là biểu hiện của sự suy thoái, xuống cấp về đạo đức của con người/ là một lối sống đáng lên án. A là một trong những căn bệnh hoại tử về tâm hồn của một bộ phận người trong xã hội. Đi từ những thói tật của con người: Cách 2 Con người có nhiều thói xấu nhưng đáng sợ nhất là A. Đi từ một phẩm chất tốt ngược lại: Cách 3 Khi mà (phẩm chất tốt ngược lại) luôn được xem là yếu tố tạo nên vẻ đẹp nhân cách con người(là bệ phóng để ta đi đến thành công) thì A lại là biểu hiện của sự suy thoái, xuống cấp về đạo đức (là nguyên nhân đẩy ta đi đến thất bại). Cách 4 Mượn câu danh ngôn hay để giới thiệu A Lí giải, làm sáng tỏ vấn đề nghị luận Giải A là gì? Người có thói tật, lối sống A thường có những biểu hiện (thái đô., thích hành động) như thế nào? Nên dùng cách giải thích bằng những từ đồng nghĩa, trái nghĩa, từ Thân thuần việt đoạn Ví dụ: Yếu mềm là thiếu bản lĩnh, . Vô cảm là trạng thái không cảm xúc.. Sống ảo là hành động, việc làm xa rời với thực tế, tự tạo ra niềm vui cho riêng mình qua những lượt tương tác trên mạng xã hội như câu like, thả tim, lượt theo dõi Phân tích, lí giải tại sao thói tật A lại là một vấn đề đáng sợ/ đáng Bàn luận lo ngại và gây bức xúc trong đời sống: -Chỉ rõ hậu quả, tác hại của nó trong đời sống chỉ ra nguyên nhân dẫn đến thói tật: -Phản biện, lật ngược vấn đề. Bài học Thói tật để lại nhiều hậu quả, hệ luỵ trong cuộc sống mội người/ làm cho nhận con người chúng ta trở nên lo lắng, bất an/ lạnh lùng/ bị xa lánh, Cần thức, Trang 17
18. hành loại bỏ thói xấu ra khỏi cuộc sống của mỗi người bằng cách sống ngược lại động với thói tật đó. Kết đoạn Truyền tải thông điệp sống tới mọi người. Hãy loại bỏ thói xấu ra khỏi cuộc sống của chúng ta.Làm được như vậy, cuộc sống của chúng ta mới thực sự có ý nghĩa. * Ví dụ minh họa: + Đề 1: Viết đoạn nghị luận xã hội bày tỏ suy nghĩ của anh/ chị về sự giả dối. + Hướng dẫn cách viết theo công thức trên: Phần Nội dung Giới thiệu vấn đề nghị luận – Hiện tượng đời sống tiêu cực Giới thiệu trực tiếp: Mở Cách 1 Giả dối là một lối sống đáng lên án. đoạn Đi từ những thói tật của con người: Cách 2 Con người có nhiều thói xấu nhưng đáng sợ nhất là sự giả dối. Đi từ một phẩm chất tốt ngược lại: Cách 3 Khi mà trung thực được xem là ‘tài sản quý giá’ thì sự giả dối lại là biểu hiện của sự suy thoái, xuống cấp về đạo đức của con người. Mượn câu danh ngôn hay để giới thiệu A” Cách 4 “Giả dối là biểu hiện của sự suy thoái, xuống cấp về đạo đức của con người”. Lí giải, làm sáng tỏ vấn đề nghị luận Giải A là gì? Người có thói tật, lối sống A thường có những biểu hiện(thái đô., thích hành động) như thế nào? Giả dối là sự thiếu trung thực, nói không thật, không đúng với sự thật. Thân Người giả dối thường không thành thật, nói và làm không thống nhất đoạn với nhau nhằm che giấu sự thật hoặc mưu cầu một lợi ích nào đó. Phân tích, lí giải tại sao thói tật A lại là một vấn đề đáng sợ/ đáng lo Bàn luận ngại và gây bức xúc trong đời sống: -Chỉ rõ hậu quả, tác hại của nó trong đời sống chỉ ra nguyên nhân dẫn đến thói tật: Sự giả dối để lại nhiều tác hại nghiêm trọng. Nói dối, làm giả làm suy giảm lòng tin giữa con người với con người. Làm cho mọi người nhìn nhận vấn đề không đúng với bản chất vấn đề. Giả dối làm cho mọi chuẩn mực không được nhìn nhận đúng. Gây ra nhiều tác hại hệ luỵ nguy hiểm về đạo đức, làm cho Trang 18
19. cuộc sống không ổn định. Tạo ra sự đau khổ và gây phẫn nộ trong lòng người khác khi họ biết mình bị dối trá. Sự giả dối, không trung thực sẽ biến con người ta thành những kẻ giả tạo, đạo đức, nhân cách con người dần dần bị hạ thấp, trở nên méo mó. -Phản biện: Ngược lại sống chân thành, trung thực luôn mang đến giá trị lòng tin làm cho cuộc sống xã hội và các mối quan hệ trở nên bền vững; làm cho xã hội, cộng đồng luôn trong sạch, đẩy lùi được sự tha hoá đạo đức. Bài học Có thể nói, giả dối để lại nhiều hậu quả, hệ luỵ trong cuộc làm cho con người nhận trở nên lo lắng, bất an; bị người khác xem thường và xa lánh, Cần loại bỏ thức, thói giả dối ra khỏi cuộc sống của mỗi người bằng cách sống trung thực với hành mọi người. động Kết Truyền tải thông điệp sống tới mọi người. đoạn Hãy sống đúng với lương tâm và sống chân thành cao thượng cho xứng đáng với danh nghĩa Con Người. + Đoạn văn hoàn chỉnh: Con người có nhiều thói xấu nhưng đáng sợ nhất là sự giả dối. Giả dối là sự thiếu trung thực, nói không thật, không đúng với sự thật. Người giả dối thường không thành thật, nói và làm không thống nhất với nhau nhằm che giấu sự thật hoặc mưu cầu một lợi ích nào đó.Sự giả dối để lại nhiều tác hại nghiêm trọng. Nói dối, làm giả làm suy giảm lòng tin giữa con người với con người. Làm cho mọi người nhìn nhận vấn đề không đúng với bản chất vấn đề. Giả dối làm cho mọi chuẩn mực không được nhìn nhận đúng. Gây ra nhiều tác hại hệ luỵ nguy hiểm về đạo đức, làm cho cuộc sống không ổn định. Tạo ra sự đau khổ và gây phẫn nộ trong lòng người khác khi họ biết mình bị dối trá.Sự giả dối, không trung thực sẽ biến con người ta thành những kẻ giả tạo, đạo đức, nhân cách con người dần dần bị hạ thấp, trở nên méo mó.Ngược lại sống chân thành, trung thực luôn mang đến giá trị lòng tin làm cho cuộc sống xã hội và các mối quan hệ trở nên bền vững; làm cho xã hội, cộng đồng luôn trong sạch, đẩy lùi được sự tha hoá đạo đức.Có thể nói, giả dối để lại nhiều hậu quả, hệ luỵ trong cuộc làm cho con người trở nên lo lắng, bất an; bị người khác xem thường và xa lánh, Cần loại bỏ thói giả dối ra khỏi cuộc sống của mỗi người bằng cách sống trung thực với mọi người.“Giả dối là biểu hiện của sự suy thoái, xuống cấp về đạo đức của con người”. Hãy sống đúng với lương tâm và sống chân thành cao thượng cho xứng đáng với danh nghĩa Con Người. 2.3. Dạng đề: Viết đoạn nghị luận bày tỏ suy nghĩ về một ý kiến/ câu nói thể hiện một quan niệm sống (Chủ yếu là quan niệm/ thông điệp sống đúng đắn, có ý nghĩa): * Kĩ năng viết đoạn: Trang 19
20. Gọi A là ý kiến/ câu nói thể hiện một quan niệm sống (Chủ yếu là quan niệm/ thông điệp sống đúng đắn, có ý nghĩa), ta có công thức viết đoạn nghị luận như sau: Phần Phương pháp, nội dung Giới thiệu vấn đề nghị luận – Ý kiến/ câu nói cần bàn. Mở đoạn Cách 1 Nêu trực tiếp vấn đề nghị luận (Trích nguyên văn ý kiến). Dẫn dắt ngắn gọn từ những vấn đề liên quan và giới thiệu A (ý kiến Cách 2 nhận định cần bàn luận) Lí giải, làm sáng tỏ vấn đề nghị luận Giải thích ngắn gọn, xác định nội dung thông điệp được truyền tải Giải trong A bày tỏ quan điểm đánh giá đúng/sai (đồng tình/ không thích đồng tình) hoặc vừa đúng vừa sai. Thân Tại sao đúng?/ tại sao sai?) chứng minh bằng dẫn chứng, cụ thể: đoạn Bàn luận + Nếu thông điệp được truyền tải trong A đúng: cần chỉ rõ ý nghĩa, lợi ích nếu làm theo thông điệp đó (Nếu thực hiện theo quan niệm, tư tưởng tưởng đó sẽ mang lại hiệu quả, tác dụng gì. Và nếu làm ngược lại quan niệm, tư tưởng đó sẽ mang lại hậu quả, tác hại gì?). + Nếu quan điểm trong A sai: cần chỉ rõ hậu quả, tác hại nếu làm theo quan điểm đó và đề xuất quan niệm đúng theo quan điểm cá nhân. + Quan điểm vừa đúng vừa sai: cần kết hợp hai ý trên Bài học nhận Khẳng định ý nghĩa thông điệp được truyền tải, rút ra bài học nhận thức, thức và hành động – Cần xem đây là bài học/ cẩm nang sống quý giá trong hành hành trang cuộc đời. động Kết đoạn Khái quát vấn đề/ hướng mọi người cùng nhận thức , hành động đúng. * Ví dụ minh họa: + Đề 1: Viết đoạn nghị luận xã hội bày tỏ suy nghĩ của anh/ chị về câu nói: “Nơi nào có ý chí, nơi đó có con đường”. + Hướng dẫn cách viết theo công thức trên: Phần Phương pháp, nội dung Giới thiệu vấn đề nghị luận – Ý kiến/ câu nói cần bàn. Mở Cách 1 Nêu trực tiếp vấn đề nghị luận (Trích nguyên văn ý kiến): đoạn “Nơi nào có ý chí, nơi đó có con đường”. Trang 20