Ứng dụng trí tuệ nhân tạo AI hiệu quả trong xây dựng kế hoạch dạy học và kiểm tra, đánh giá môn Hóa học THPT

Nội dung tài liệu: Ứng dụng trí tuệ nhân tạo AI hiệu quả trong xây dựng kế hoạch dạy học và kiểm tra, đánh giá môn Hóa học THPT

1. CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập – Tự do – Hạnh phúc ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN Kính gửi: Hội đồng Sáng kiến cơ quan Sở GD&ĐT Bắc Giang Tôi: Số Họ và Ngày Nơi công Chức Trình Tỷ lệ (%) và nội dung T tên thán tác (hoặc danh độ đóng góp vào việc tạo ra T g nơi chuyên sáng kiến năm thường môn (nếu là nhóm tác giả SK) sinh trú) Tỷ lệ Nội dung đóng (%) góp vào việc tạo ra sáng kiến 1 Ngô Thu 06/09 THPT Giáo Đại 100% Hiền /1997 Bố Hạ viên học Là tác giả đề nghị xét công nhận sáng kiến: 1. Tên sáng kiến: “Ứng dụng trí tuệ nhân tạo AI hiệu quả trong xây dựng kế hoạch dạy học và kiểm tra, đánh giá môn Hóa học THPT” - Họ và tên: Ngô Thu Hiền Điện thoại: 0342695276 - Email: hienngo.bh@bacgiang.edu.vn 3. Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: GDĐT – Hóa học 4. Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử: 06/09/2024 5. Các tài liệu kèm theo: Thuyết minh mô tả giải pháp và kết quả thực hiện sáng kiến (Mẫu 02/SK) và tài liệu khác (nếu có). 1
2. Bố Hạ, ngày 24 tháng 03 năm 2025 Tác giả sáng kiến Ngô Thu Hiền 2
3. THUYẾT MINH MÔ TẢ GIẢI PHÁP VÀ KẾT QUẢ THỰC HIỆN SÁNG KIẾN 1. Tên sáng kiến: “Ứng dụng trí tuệ nhân tạo AI hiệu quả trong xây dựng kế hoạch dạy học và kiểm tra, đánh giá môn Hóa học THPT” 2. Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử: 06/09/2024 3. Các thông tin cần bảo mật (nếu có): Không. 4. Mô tả các giải pháp cũ thường làm: Trước khi ứng dụng AI để xây dựng kế hoạch dạy học; đề kiểm tra, giáo viên chủ yếu sử dụng các phương pháp truyền thống. Dưới đây là những giải pháp cũ tôi thường làm và những hạn chế của chúng.  Giải pháp cũ: Dựa vào sách giáo khoa, sách giáo viên và tài liệu tham khảo để xây dựng nội dung. Giáo viên tự viết hoặc đánh máy nội dung theo chuẩn quy định. Tìm kiếm kế hoạch bài dạy, các đề kiểm tra trên các diễn đàn, website giáo dục hoặc chia sẻ trong tổ chuyên môn. Sau đó, chỉnh sửa lại để phù hợp với lớp học của mình. Nhiều sách giáo viên cung cấp sẵn giáo án mẫu để giáo viên tham khảo. Nội dung bám sát chương trình, giúp giáo viên có định hướng khi soạn bài.  Hạn chế: Tốn nhiều thời gian: Việc soạn từng tiết học đòi hỏi nhiều công sức. Khi muốn cập nhật nội dung, giáo viên phải sửa từng phần thủ công. Ít tính sáng tạo: Do phụ thuộc nhiều vào tài liệu có sẵn, giáo án thường mang tính lặp lại, không phù hợp với phương pháp dạy học hiện đại, không phù hợp với những thay đổi trong giáo dục. Không đảm bảo tính chính xác: Một số tài liệu trên mạng có thể không chính thống hoặc không cập nhật, không phù hợp với chương trình sách giáo khoa mới. Giáo viên dễ dàng sử dụng lại mà không có sự đổi mới, sáng tạo. 3
4. Mất thời gian thiết kế: Việc làm slide đẹp, hấp dẫn đòi hỏi nhiều công sức. Chưa tối ưu cho giảng dạy trực tuyến: PowerPoint chưa hỗ trợ mạnh mẽ các tính năng tương tác như AI. 5. Sự cần thiết phải áp dụng sáng kiến: ⮚ Bối cảnh giáo dục và yêu cầu đổi mới Từ khi áp dụng thực hiện chương trình GDPT tổng thể 2018 thì đổi mới phương pháp dạy học là một trong những nhiệm vụ quan trọng của cải cách giáo nói chung cũng như cải cách cấp trung học phổ thông nói riêng. Để phát huy tính tích cực học tập của học sinh luôn cần người giáo viên phải đặt ra những câu hỏi như: hình thức dạy học như thế nào, phương pháp gì, kỹ thuật ra sao? ở bài nào, tiết học nào? ... cho hiệu quả nhằm đưa kiến thức đến với học sinh một cách tự nhiên, nâng cao chất lượng học tập. Hiện nay, giáo dục đang có sự chuyển đổi mạnh mẽ theo hướng ứng dụng công nghệ số, nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy và đánh giá học sinh. Công văn 5512 của Bộ GD&ĐT quy định về kế hoạch bài dạy yêu cầu giáo viên xây dựng bài giảng theo định hướng phát triển phẩm chất, năng lực học sinh, đồng thời đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá. Vậy thì, kế hoạch dạy học chính là một bản thiết kế và hướng dẫn cụ thể cho việc thực hiện nhiệm vụ giảng dạy một môn học hay một bài học, bao gồm các nội dung: xác định mục tiêu giảng dạy, dự kiến các nguồn lực học tập, tổ chức kiểm tra, đánh giá kết quả thực hiện hoạt động dạy - học. Để xây dựng được một kế hoạch dạy học hay thì người giáo viên vẫn gặp nhiều khó khăn trong việc: Soạn kế hoạch bài dạy theo hướng phát triển năng lực học sinh, đảm bảo tính logic, khoa học và phù hợp với chương trình. Xây dựng đề kiểm tra đảm bảo tính phân hóa, bám sát chuẩn đầu ra và tránh tình trạng trùng lặp nội dung. Tiết kiệm thời gian để tập trung vào hoạt động giảng dạy trực tiếp thay vì các công việc hành chính, soạn thảo thủ công. 4
5. ⮚ Tầm quan trọng của AI trong giáo dục AI có thể hỗ trợ giáo viên tạo giáo án dựa trên chuẩn chương trình, tích hợp các phương pháp dạy học tiên tiến và các hoạt động phù hợp, đề xuất các phương án giảng dạy phù hợp với từng đối tượng học sinh, sinh tự động các câu hỏi với mức độ phân hóa khác nhau, đảm bảo tính khách quan và tránh lặp lại đề cũ. Từ đó giúp giáo viên điều chỉnh kế hoạch bài dạy linh hoạt hơn giảm bớt thời gian soạn thảo, dành nhiều thời gian hơn cho việc giảng dạy và tương tác với học sinh. Tóm lại, ứng dụng AI trong công việc xây dựng kế hoạch dạy học và tạo đề kiểm tra, đánh giá không chỉ mang lại sự đổi mới mà còn thúc đẩy sự phát triển toàn diện của quá trình giảng dạy và học tập. Việc ứng dụng AI trong giáo dục có thể thay đổi cách giáo viên tương tác với học sinh, cách học sinh tiếp thu kiến thức, thậm chí là cách mà cả hệ thống giáo dục hoạt động. 6. Mục đích của giải pháp sáng kiến Mục tiêu chung: Sáng kiến này được thực hiện nhằm nghiên cứu những ứng dụng cụ thể của AI trong công việc xây dựng kế hoạch bài dạy, tạo câu hỏi kiểm tra đánh giá trong chương trình hóa học lớp 12, giúp tự động hóa những công việc hàng ngày, giáo viên được giảm bớt gánh nặng, quản lý thời gian hiệu quả hơn, giảm căng thẳng và tăng cường hiệu quả công việc, dẫn đến sự cải thiện trong chất lượng giảng dạy. Nhờ ứng dụng AI trong thiết kế bài giảng giáo viên có thể tạo ra môi trường học tập tích cực hơn, nơi mà học sinh có thể tham gia tích cực và nhận được phản hồi kịp thời. Mục tiêu cụ thể: Giới thiệu phần mềm ChatGPT và cách sử dụng ChatGPT xây dựng kế hoạch bài giảng, tạo ma trận, đề kiểm tra. Giới thiệu phần mềm Slidesgo và cách sử dụng phần mềm Slidesgo để thiết kế slides tự động. Ứng dụng phần mềm ChatGPT và slidesgo trong môn Hóa học lớp 12. 5
6. Đánh giá kết quả của quá trình giảng dạy và học tập có sự hỗ trợ của ChatGPT và Slidesgo 7. Nội dung: 7.1. Thuyết minh giải pháp mới hoặc cải tiến Giải pháp 1: Giới thiệu phần mềm ChatGPT và cách sử dụng ChatGPT xây dựng kế hoạch bài giảng, tạo ma trận, đề kiểm tra. 7.1.1. Giới thiệu cách sử dụng phần mềm ChatGPT ChatGPT là từ viết tắt của Generative Pre-trained Transformer - một mô hình ngôn ngữ tự động được huấn luyện bởi OpenAI (Radford và cộng sự, 2018). ChatGPT được xây dựng để có khả năng tạo ra văn bản tự động một cách tự nhiên và linh hoạt, và được sử dụng trong nhiều ứng dụng như chatbot, dịch thuật tự động, tổng hợp văn bản và nhiều ứng dụng khác (Jorgensen, 2023). ChatGPT liên tục cải thiện chất lượng hội thoại chatbot. Để điều chỉnh phản hồi của mô hình học máy, các tín hiệu đàm thoại được đưa vào dữ liệu đầu vào (Sallam, 2023). ChatGPT thu được kiến thức cụ thể và nâng cao khả năng tạo ra các câu trả lời phù hợp và hấp dẫn khi có tín hiệu từ một cuộc thảo luận cụ thể được chèn vào để cung cấp thêm ngữ cảnh (Greyling, 2022). Dần dần, ChatGPT học cách tối ưu hóa các hành động của mình để tối đa hóa điểm cộng và liên tục cải thiện hiệu suất của nó. Nhìn chung, quá trình học lặp đi lặp lại này khiến ChatGPT vượt trội trong nhiều lĩnh vực khác nhau, trong đó giáo dục là 1 lĩnh vực được ứng dụng khá hiệu quả. ChatGPT là một công cụ hỗ trợ đắc lực cho giáo viên trong hoạt động xây dựng kế hoạch bài dạy. Các bước đăng ký tài khoản ChatGPT Bước 1: Truy cập vào trang web Bước 2: Chọn vào Sign Up (1). Bước 3: Nhập email bạn dùng để đăng ký tài khoản > nhấn Continue (2). Bước 4: Nhập mật khẩu tài khoản ChatGPT > nhấn Continue (3). Bước 5: Nhấn tiếp vào Open Gmail để tiến hành xác minh địa chỉ email bạn dùng để đăng kí tài khoản (4). Bước 6: Chọn vào Verify email address trong email từ Open AI trong hộp thư đến của bạn (5). 6
7. Bước 7: Cập nhật thông tin cá nhân của bạn và nhập số điện thoại chính chủ của bạn tại Việt Nam để xác minh tài khoản là xong (6). Hình 1: Giao diện các bước đăng ký Chat GPT 7.1.2. Cách sử dụng ChatGPT xây dựng kế hoạch bài giảng. Với giáo viên, việc xây dựng một kế hoạch bài giảng kĩ lưỡng là một bước thiết yếu trong quá trình giảng dạy vì nó giúp giáo viên có một lộ trình rõ ràng cho từng bài học, đảm bảo rằng họ bao quát tất cả những phần cần thiết của học liệu một cách logic và có tổ chức. Điều này quan trọng để việc dạy - học hiệu quả và đảm bảo rằng giáo viên phân bổ thời gian hợp lí, thu hút người học và đưa ra nhận xét, đánh giá chính xác. ChatGPT có thể đóng vai trò là người đồng hành vô giá. Nó có thể giúp tạo ra những ý tưởng sáng tạo và hấp dẫn, cung cấp tài nguyên và thậm chí điều chỉnh các bài học của người dạy cho phù hợp với tiêu chuẩn chương trình giảng dạy và mục tiêu học tập cụ thể. Một trong những tính năng đáng chú ý của ChatGPT là khả năng tạo nội dung dựa trên yêu cầu cụ thể. Sử dụng khả năng này, giáo viên có thể dùng ChatGPT hỗ trợ trong việc xây dựng kế hoạch bài giảng chi tiết, phù hợp. Bước 1: Giáo viên truy cập vào đường link: Bước 2: Nhập câu hỏi vào mục “Message ChatGPT”. Đây là mẫu chung giáo viên có thể sử dụng: 7
8. “Tạo kế hoạch bài học cho [chủ đề]. Mục tiêu của kế hoạch bài học này là [mục tiêu học tập cụ thể]. Chúng tôi có quyền truy cập vào [tài nguyên/tài liệu/ công nghệ cụ thể] cho giáo án này. Thời lượng của giáo án này là khoảng [thời lượng]. Giáo án này được thiết kế cho [cấp lớp hoặc đối tượng người học]. Tôi muốn bao gồm các hoạt động như [hoạt động 1], [hoạt động 2] và [hoạt động 3] để thu hút người học. Phương pháp đánh giá cho giáo án này có thể bao gồm [Đánh giá 1] và [Đánh giá 2] để đo lường việc học tập của người học. Mục tiêu chính của giáo án này là [mục tiêu tổng thể].” Bằng cách thay thế phần trong [ ] bằng thông tin cụ thể, giáo viên có thể hướng dẫn ChatGPT tạo giáo án tùy chỉnh. Với những câu hỏi này, giáo viên có thể khai thác sức mạnh của ChatGPT để tạo ra các bài giảng hấp dẫn và hiệu quả. Bước 3: Khi chưa hài lòng với hồi đáp, cần làm rõ thêm một phương diện nào đó giáo viên tiếp tục hỏi thêm với prompt: “Hãy làm rõ hơn [phương diện] và ChatGPT tiếp tục trả lời dựa trên ngữ liệu từ những câu hỏi trước. Yêu cầu càng cụ thể và chi tiết thì phản hồi của ChatGPT sẽ càng phù hợp và hữu ích hơn. ChatGPT đã mở ra những cơ hội mới khiến giáo dục trở nên cởi mở và dễ tiếp cận hơn. ChatGPT có khả năng cung cấp cho giáo viên kế hoạch bài giảng cụ thể và cá nhân hóa. Điều này có thể giúp họ tiết kiệm thời gian và công sức trong việc xây dựng học liệu, nhờ đó họ có thể tập trung dành nhiều thời gian hơn cho giảng dạy. Tuy nhiên, điều quan trọng cần lưu ý là các công cụ AI như ChatGPT nên được sử dụng như một công cụ hỗ trợ để bổ sung và làm phong phú thêm hoạt động giảng dạy, thay vì thay thế sự tương tác và hướng dẫn của con người. ChatGPT chắc chắn là một công cụ mạnh mẽ nhưng tiềm năng thực sự của nó trong lớp học nằm ở việc chúng ta sử dụng nó một cách thấu đáo và điều chỉnh cho phù hợp với thực tế giảng dạy và đối tượng người học. Bằng cách đặt ra các mục tiêu rõ ràng, duy trì sự tập trung vào việc học tập của người học, chúng ta có thể khai thác sức mạnh của ChatGPT để tạo ra một môi trường học tập tích cực và năng động. 7.1.3. Cách sử dụng ChatGPT tạo đề kiểm tra đánh giá học sinh. Ngoài xây dựng kế hoạch dạy học, ChatGPT có thể hỗ trợ giáo viên tạo ma trận, đề kiểm tra đánh giá một cách hiệu quả. 8
9.  Cách sử dụng ChatGPT tạo đề kiểm tra đánh giá Bước 1: Xác định mục tiêu và yêu cầu của bài kiểm tra Trước khi tạo bài kiểm tra, giáo viên cần xác định: Mục tiêu kiểm tra: Đánh giá kiến thức, kỹ năng nào của học sinh? Dạng bài kiểm tra: Tự luận, trắc nghiệm nhiều lựa chọn, trắc nghiệm đúng sai, trả lời ngắn? Thời gian làm bài: Bao nhiêu phút? Cấp độ tư duy: Nêu rõ mức độ nhận thức? (Nhận biết, thông hiểu, vận dụng) Bước 2: Yêu cầu ChatGPT tạo đề kiểm tra Sau khi xác định các yêu cầu trên, giáo viên có thể yêu cầu ChatGPT tạo đề bằng cách nhập một yêu cầu cụ thể, đây là mẫu chung giáo viên có thể sử dụng: “Tạo một đề kiểm tra cho [chủ đề]. Mục tiêu của kiểm tra này là [đánh giá kiến thức, kỹ năng nào của học sinh]. Thời gian [...], hình thức [trắc nghiệm/tự luận/cả hai], gồm [số câu hỏi], mức độ phân hóa [thông hiểu, nhận biết, vận dụng] hoặc [nhận thức hóa học, tìm hiểu thế giới tự nhiên, vận dụng kiến thức kỹ năng]. Bước 3: Kiểm tra và chỉnh sửa đề Rà soát lại nội dung đề kiểm tra để đảm bảo phù hợp với chương trình học và đúng trọng tâm. Điều chỉnh mức độ khó/dễ nếu cần. Bước 4: Xuất bản và sử dụng bài kiểm tra In ấn hoặc chuyển bài kiểm tra thành bài tập trực tuyến trên Google Forms, Quizizz, Kahoot, azota,... Nếu kiểm tra trên giấy, giáo viên có thể kèm theo hướng dẫn chấm.  Cách sử dụng ChatGPT tạo ma trận và xây dựng đề kiểm tra theo ma trận Các bước thực hiện tương tự như trên, tuy nhiên ở nội dung này giáo viên cần ChatGPT hỗ trợ tạo ma trận trước. Bước 1: Xác định mục tiêu và yêu cầu của bài kiểm tra Mục tiêu kiểm tra: Đánh giá nội dung kiến thức, kỹ năng nào của học sinh? Dạng bài kiểm tra: Tự luận, trắc nghiệm nhiều lựa chọn, trắc nghiệm đúng sai, trả lời ngắn? Thời gian làm bài: Bao nhiêu phút? 9
10. Cấp độ tư duy: Nêu rõ mức độ nhận thức? (Nhận biết, thông hiểu, vận dụng) Bước 2: Yêu cầu ChatGPT tạo ma trận và đề theo ma trận. Sau khi xác định các yêu cầu trên, giáo viên có thể yêu cầu ChatGPT tạo ma trận và đề kiểm tra theo ma trận vừa lập bằng cách nhập một yêu cầu cụ thể, đây là mẫu chung giáo viên có thể sử dụng: “Tạo ma trận, đề kiểm tra cho [chủ đề]. Mục tiêu của kiểm tra này là [đánh giá kiến thức, kỹ năng nào của học sinh]. Thời gian [...], Dạng bài kiểm tra theo cấu trúc 2025 gồm 3 phần: Phần 1. Trắc nghiệm nhiều lựa chọn gồm [số câu hỏi, cấp độ tư duy]. Phần 2. Trắc nghiệm đúng sai gồm [số câu hỏi, cấp độ tư duy]. Phần 3. Trả lời ngắn gồm [số câu hỏi, cấp độ tư duy]” Bước 3: Kiểm tra và chỉnh sửa Rà soát lại nội dung ma trận, đề kiểm tra để đảm bảo phù hợp với chương trình học và đúng trọng tâm. Điều chỉnh mức độ khó/dễ nếu cần. Bước 4: Xuất bản và sử dụng bài kiểm tra Chỉ với một câu lệnh, ứng dụng ChatGPT đã cho ra các bài tập theo yêu cầu của giáo viên chỉ sau một thời gian rất ngắn. Những năm trước để đưa ra được từng ấy câu hỏi, bản thân mỗi giáo viên thường mất khoảng 30 phút để tạo ra câu hỏi nhưng với ChatGPT này thì kết quả chỉ khoảng 5 giây. Tuy nhiên, để đảm bảo chất lượng tốt nhất, giáo viên cần xác định rõ mục đích, yêu cầu và kiểm tra kỹ lưỡng độ chính xác của kiến thức trong các bài tập mà ChatGPT tạo ra trước khi sử dụng. Như vậy, chúng ta hoàn toàn có thể sử dụng Chat GPT trong việc dạy và học theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018 khi ứng dụng này gợi ý cho giáo viên nhiều thông tin, ví dụ, bài tập thực tế, tham khảo cách thức giải các bài tập Giải pháp 2: Giới thiệu phần mềm Slidesgo và cách sử dụng phần mềm Slidesgo để thiết kế slides tự động. 7.2.1. Giới thiệu cách sử dụng phần mềm Slidesgo Trình tạo bài thuyết trình AI của Slidesgo là một công cụ miễn phí tạo ra các bài thuyết trình trong vài phút. Nó cho phép người dùng tùy chỉnh các slides và lựa chọn từ nhiều kiểu thiết kế khác nhau, bao gồm viết tay, đơn giản, trừu tượng, hình học và thanh lịch. Công cụ cung cấp các tông màu khác nhau như vui nhộn, sáng 10
11. tạo, thông thường, chuyên nghiệp và trang trọng. Người dùng cũng có thể sửa đổi các slides bằng cách thêm hình ảnh của riêng họ, sắp xếp các yếu tố, thay đổi màu sắc và văn bản bằng cách sử dụng trình chỉnh sửa trực tuyến. Công cụ cung cấp các tài nguyên khác nhau như hình ảnh và biểu tượng từ các tên lớn, bao gồm Freepik và Flaticon. Các bài thuyết trình được tạo ra bởi AI có thể được tải xuống dưới định dạng PDF miễn phí. HƯỚNG DẪN ĐĂNG KÝ SLIDESGO Bước 1: Truy cập trang web qua địa chỉ: Bạn chỉ cần click Sign in ở góc phải phía trên của màn hình. Bước 2: Click vào Continue with Google. Slidesgo sẽ yêu cầu bạn liên kết với tài khoản gmail của Google. Khi liên kết thành công, bạn có thể đăng nhập vào Slidesgo bằng tài khoản đã chọn. Hình 2: Giao diện đăng kí tài khoản Bước 3: Để tạo Slides tự động, bạn click chọn mục AI presentation maker. Hình 3: Giao diện tạo slide của ứng dụng 11
12. Bước 4: Nhập tên chủ đề cần tạo vào ô Topic. Trong ô Language, chọn Tiếng Việt; ở ô Numbers of slides, chọn slide (8-12) hoặc slide (12-24) tuỳ ý theo ý tưởng thiết kế của mình. Hình 4: Giao diện tạo slide của ứng dụng Bước 5: Chọn mẫu template phù hợp rồi bấm chọn Generate and download presentation. 7.2.2. Cách sử dụng phần mềm Slidesgo để thiết kế slides tự động. Cụ thể, tôi đã sử dụng Slidesgo xây dựng giáo án điện tử về chủ đề Ester-lipid – Hóa học lớp 12 – sách KNTT, tại trường THPT Bố Hạ như sau: Bước 1: Nhập tên chủ đề vào ô Topic: Ester-lipid (tiết 1) – Hóa học 12 – sách KNTT. Bước 2: Chọn Professional trong ô Writing tone. Bước 3: Chọn ngôn ngữ Tiếng Viêṭ trong ô Language. Bước 4: Nhập số Slides tuỳ ý vào ô Number of slides. Bước 5: Click chọn Generate and download presentation, Sau khi tạo xong các slides, giáo viên click vào biểu tượng download tải về các slide và chỉnh sửa cho phù hợp với kế hoạch bài dạy. Như vậy, việc sử dụng Slidesgo giúp giáo viên tiết kiệm rất nhiều thời gian trong việc thiết kế bài giảng trình chiếu. Giáo viên chỉ cần nhập tên chủ đề cần thiết kế và click chuột là đã có được các slides theo yêu cầu. Phần mềm cũng cho phép ta thay đổi hình ảnh phù hợp bằng cách click vào hình ảnh rồi chọn replace để thay đổi hình ảnh cho phù hợp với nội dung. Slidesgo cũng có kho template với nhiều chủ đề 12
13. được thiết kế rất chuyên nghiệp. Giáo viên có thể thiết kế trực tiếp trên phần mềm hoặc tải về để thiết kế trên phần mềm Powpoint. Giải pháp 3: Ứng dụng phần mềm ChatGPT và Slidesgo trong môn Hóa học lớp 12.  Ứng dụng phần mềm ChatGPT trong môn Hóa học lớp 12. Tôi đã sử dụng ChatGPT trong xây dựng kế hoạch bài dạy cho một giờ dạy 45 phút bài Ester – Lipid (tiết 1) – Hóa học lớp 12 – sách KNTT, tại trường THPT Bố Hạ như sau: Nhập câu hỏi vào mục “Message ChatGPT”: “Tạo kế hoạch bài dạy cho bài Ester - Hóa học 12 sách KNTT . Mục tiêu của bài dạy là: 1.Nêu được khái niệm về lipid, đặc điểm cấu tạo phân tử ester. 2. Viết được CTCT và gọi tên một số ester đơn giản (số C nhỏ hơn 5). 3. Trình bày được đặc điểm về tính chất vật lí và tính chất hóa học cơ bản của ester (phản ứng thủy phân). 4. Trình bày được phương pháp điều chế ester và ứng dụng của một số ester. Thời lượng của bài này là 45 phút. Tôi muốn xây dựng kế hoạch theo các hoạt động sau: Hoạt động 1: khởi động. Hoạt động 2: Hình thành kiến thức gồm 3 hoạt động (1: Tìm hiểu về khái niệm, danh pháp, tính chất vật lí của ester, 2. Tìm hiểu về tính chất hóa học, điều chế ester, 3: ứng dụng của ester). Hoạt động 3: Luyện tập. Hoạt động 4: Vận dụng và mở rộng”  Ứng dụng phần mềm Silidesgo trong môn Hóa học lớp 12. 1. Cách sử dụng ChatGPT tạo đề kiểm tra đánh giá Tôi đã sử dụng ChatGPT xây dựng đề kiểm tra về chủ đề Ester-Lipid (tiết 1) – Hóa học lớp 12 – sách KNTT, tại trường THPT Bố Hạ như sau: Bước 1: Xác định mục tiêu và yêu cầu của bài kiểm tra Mục tiêu của bài kiểm tra này tôi muốn củng cố lại các nội dung kiến thức vừa học trong bài Ester-Lipid (tiết 1) – Hóa học lớp 12 – sách KNTT vào cuối giờ. Dạng bài kiểm tra: Theo 2 hình thức: trắc nghiệm 100% và theo cấu trúc đề 2025. Thời gian làm bài: 10 phút. Cấp độ tư duy: 7 câu nhận biết và 3 câu thông hiểu. Bước 2: Yêu cầu ChatGPT tạo đề kiểm tra Hình thức 1: Trắc nghiệm 100% 13
14. Nhập prompt: “Tạo một đề kiểm tra cho chủ đề ester - lipid – Hóa học lớp 12 – sách KNTT. Mục tiêu của đề kiểm tra này là củng cố lại các nội dung kiến thức vừa học trong bài. Thời gian: 10 phút, Hình thức: trắc nghiệm 100%, gồm 10 câu trắc nghiệm (7 câu nhận biết và 3 câu thông hiểu)” Hình thức 2: Theo cấu trúc đề 2025 (gồm 3 phần: trắc nghiệm nhiều lựa chọn, trắc nghiệm đúng sai, trắc nghiệm trả lời ngắn) Nhập prompt: “Tạo một đề kiểm tra cho chủ đề ester-lipid – Hóa học lớp 12 – sách KNTT. Mục tiêu của đề kiểm tra này là củng cố lại các nội dung kiến thức vừa học trong bài. Thời gian: 10 phút, Hình thức: 6 câu trắc nghiệm nhiều lựa chọn, 2 câu trắc nghiệm đúng sai (gồm 4 đáp án), 2 câu trắc nghiệm trả lời ngắn” 2: Cách sử dụng ChatGPT tạo ma trận và đề kiểm tra theo ma trận Tôi đã sử dụng ChatGPT tạo ma trận cho đề kiểm tra chương 1. Ester - Lipid – Hóa học lớp 12 – sách KNTT, tại trường THPT Bố Hạ như sau: Mục tiêu: Củng cố toàn bộ kiến thức về ester, lipid, chất béo, acid béo, xà phòng và chất giặt rửa. Dạng bài kiểm tra: Theo cấu trúc đề 2025 gồm 3 phần: Phần 1. Trắc nghiệm nhiều lựa chọn – 18 câu. Phần 2. Trắc nghiệm đúng sai – 4 câu (mỗi câu có 4 ý). Phần 3. Trắc nghiệm trả lời ngắn (chỉ đưa ra kết quả số liệu cuối cùng) – 6 câu. Thời gian làm bài: 45 phút. Cấp độ tư duy: Phần 1: Nhận biết 13 câu; thông hiểu 1 câu; vận dụng 4 câu Phần 2: Nhận biết 3 ý; thông hiểu 7 ý; vận dụng 6 ý Phần 3: Thông hiểu 4 câu ; vận dụng 2 câu Nhập prompt: “Tạo ma trận, đề kiểm tra chương 1. Ester - Lipid – Hóa học lớp 12 – sách KNTT. Nội dung: ester, lipid, chất béo, acid béo, xà phòng và chất giặt rửa. Dạng bài kiểm tra: Theo cấu trúc đề 2025 gồm 3 phần: Phần 1. Trắc nghiệm nhiều lựa chọn – 18 câu. Phần 2. Trắc nghiệm đúng sai – 4 câu (mỗi câu có 4 ý). Phần 3. Trắc nghiệm trả lời ngắn (chỉ đưa ra kết quả số liệu cuối cùng) – 6 câu. Cấp độ tư duy: Phần 1: Nhận biết 13 câu; thông hiểu 1 câu; vận dụng 4 câu. Phần 2: Nhận biết 3 ý; thông hiểu 7 ý; vận dụng 6 ý. Phần 3: thông hiểu 4 câu ; vận dụng 2 câu” 14
15. KẾT QUẢ CỦA SÁNG KIẾN (SỐ LIỆU CỤ THỂ): 1. Kết quả môn Hóa học năm học 2023-2024 và kì 1 năm học 2024-2025 của HS trường THPT Bố Hạ Để đánh hiệu quả của biện pháp trong việc phát triển năng lực môn hóa học, tôi đã tổng hợp kết quả học tập môn Hóa học của HS khối 11 năm học 2023-2024 (khi chưa áp dụng biện pháp) và kì 1 của HS khối 12 năm học 2024-2025 (sau khi áp dụng biện pháp) của trường THPT Bố Hạ theo bảng sau: Điểm trung bình năm học 2023-2024 Lớp Số HS Tốt (%) Khá (%) Đạt (%) CD (%) Số % Số % Số % Số % HS HS HS HS 11A1 46 46 100 11A2 40 39 97,50 1 2,50 11A3 42 18 42,86 24 57,14 11A4 40 8 20,00 29 72,50 3 7,50 11A5 38 14 36,84 13 34,21 10 26,32 1 2,63 Điểm trung bình học kỳ 1 năm học 2024-2025 Lớp Số HS Tốt (%) Khá (%) Đạt (%) CD (%) Số % Số % Số % Số % HS HS HS HS 12A1 46 46 100 12A2 40 40 100 12A3 43 43 100 12A4 41 39 95,12 2 4,88 12A5 36 14 38,89 22 61,11 15
16. Dựa vào bảng số liệu có thể thấy: Sự tiến bộ trong kỳ 1 năm học 2024-2025 so với năm học 2023-2024, cụ thể: Đa số các lớp có sự tiến bộ rõ rệt, đặc biệt là tỉ lệ học sinh khối lớp 12 đạt loại tốt tăng lên. Lớp 12A3 có tỉ lệ học sinh đạt loại tốt tăng từ 42,86% lên 100%, lớp 12A4 có tỉ lệ học sinh đạt loại tốt tăng từ 20% lên 95,12%. Lớp 12A2 cũng có sự gia tăng về tỉ lệ đạt loại tốt. Lớp 12A1 có tỉ lệ đạt loại tốt ở mức ổn định. Lớp 12A5 (lớp cuối của ban khoa học tự nhiên) có tỉ lệ “chưa đạt” giảm, không có học sinh nào chưa đạt, tỉ lệ học sinh đạt loại “khá” tăng từ 34,21% lên 61,11%. Như vậy, kết quả trên cho thấy mặc dù nội dung kiến thức trong chương trình hóa học lớp 12 mang tính ứng dụng thực tiễn và yêu cầu cần đạt cao, quyết định phần lớn tới kì thi tốt nghiệp THPT nhưng xu hướng học tập môn Hóa học của học sinh khối 12 trường THPT Bố Hạ có tiến triển tích cực. Tỉ lệ số lượng học sinh khá, giỏi tăng lên, tỉ lệ học sinh ‘chưa đạt’ giảm, điều đó chứng tỏ khi ứng dụng trí tuệ nhân tạo AI trong việc xây dựng kế hoạch dạy học và tạo đề kiểm tra giúp công việc của giáo viên trở lên khoa học, hiệu quả và tiết kiệm thời gian hơn. Từ đó những công việc hàng ngày của giáo viên được giảm bớt gánh nặng, quản lý thời gian hiệu quả hơn, giảm căng thẳng và tăng cường hiệu quả công việc, dẫn đến sự cải thiện trong chất lượng giảng dạy. 2. Kết quả khảo sát hiệu quả sử dụng phần mềm ChatGPT và Slidesgo đối với giáo viên Để đánh giá hiệu quả của biện pháp, tôi đã tiến hành khảo sát 08 giáo viên giảng dạy môn Hóa học của trường THPT Bố Hạ như sau: Phiếu khảo sát: [phụ lục] Kết quả khảo sát: 16
17. Đồ thị đánh giá hiệu quả sử dụng 2 phần mềm ChatGPT và Slidesgo 1,2 1 0,8 0,6 0,4 0,2 0 TC1 TC2 TC3 TC4 TC5 TC6 TC7 TC8 TC9 TC10 Hoàn toàn không đồng ý 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 Không đồng ý 0% 12,50% 0 0 12,50% 0 0 0 0 0 Đồng ý 63% 50% 37,50% 62,50% 12,50% 75% 0 62,50% 50% 0 Hoàn toàn đồng ý 18% 37,50% 62,50% 37,50% 75,00% 25,00% 100% 37,50% 50% 100% Hoàn toàn không đồng ý Không đồng ý Đồng ý Hoàn toàn đồng ý Phân tích số liệu nhận thấy đa số giáo viên đã có sự tiếp cận và sử dụng AI để hỗ trợ công việc giảng dạy. Điều này phản ánh sự sẵn sàng tiếp nhận công nghệ mới trong công việc xây dựng kế hoạch dạy học và thiết kế đề kiểm tra đánh giá học sinh trước giờ lên lớp. Đa số giáo viên đánh giá AI hỗ trợ hiệu quả trong việc xây dựng kế hoạch dạy học, đề kiểm tra, giáo án điện tử và tạo ra các hoạt động học tập phong phú, đa dạng. 100% giáo viên cảm thấy hài lòng khi sử dụng công nghệ AI và đánh giá việc sử dụng 2 công cụ AI giúp học sinh yêu mến và hứng thú hơn đối với môn hóa học, giáo viên tiết kiệm rất nhiều thời gian trong việc xây dựng kế hoạch dạy học và tạo ra tâm lý phấn khởi, hứng thú khi ứng dụng công nghệ AI vào giảng dạy. Một số góp ý của các thầy, cô khi sử dụng hai phần mềm này Tóm lại, kết quả khảo sát này phản ánh sự chuyển biến tích cực trong việc áp dụng AI vào công việc xây dựng kế hoạch dạy học và thiết kế đề kiểm tra đánh giá học sinh trong môn hóa học. Mặc dù vẫn còn một số thách thức nhưng với những giải pháp phù hợp, việc sử dụng AI trong giảng dạy của giáo viên sẽ ngày càng hiệu quả hơn, góp phần cải thiện chất lượng môn học nói riêng và chất lượng giáo dục nói chung. 17
18. SẢN PHẨM ĐƯỢC TẠO RA TỪ GIẢI PHÁP GIẢI PHÁP 1: GIỚI THIỆU PHẦN MỀM CHATGPT VÀ CÁCH SỬ DỤNG CHATGPT XÂY DỰNG KẾ HOẠCH BÀI GIẢNG, TẠO MA TRẬN, ĐỀ KIỂM TRA.  Cách sử dụng ChatGPT xây dựng kế hoạch bài giảng. Sau khi sử dụng phần mềm ChatGPT để xây dựng kế hoạch bài Ester-Lipid – Hóa học 12- sách KNTT, kết quả trả lời từ ChatGPT tôi nhận được như sau: KẾ HOẠCH BÀI DẠY Bài: ESTER Môn: Hóa học 12 – Sách Kết nối tri thức với cuộc sống Thời lượng: 45 phút I. MỤC TIÊU 1. Nêu được khái niệm về lipid, đặc điểm cấu tạo phân tử este. 2. Viết được công thức cấu tạo và gọi tên một số este đơn giản (số C < 5). 3. Trình bày được đặc điểm về tính chất vật lí và tính chất hóa học cơ bản của este (phản ứng thủy phân). 4. Trình bày được phương pháp điều chế este và ứng dụng của một số este. II. CHUẨN BỊ 1. Giáo viên: ● Giáo án, tài liệu tham khảo, phiếu học tập. ● Mô hình phân tử este, video mô phỏng phản ứng este hóa và thủy phân este. 2. Học sinh: 18
19. ● Đọc trước bài, tìm hiểu về ứng dụng của este trong thực tế. ● Chuẩn bị bảng nhóm, bút lông để thảo luận. III. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC HOẠT ĐỘNG 1: KHỞI ĐỘNG (5 phút) ● GV chiếu hình ảnh một số loại trái cây, nước hoa có mùi thơm đặc trưng. ● Đặt câu hỏi: "Tại sao các loại quả chín, nước hoa lại có mùi thơm dễ chịu?" ● HS suy nghĩ và đưa ra câu trả lời, GV dẫn dắt vào bài học: "Các hợp chất tạo ra hương thơm đó chính là các este, hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu về este." HOẠT ĐỘNG 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC (25 phút) Hoạt động 2.1: Tìm hiểu khái niệm, danh pháp và tính chất vật lí của este (10 phút) ● Mục tiêu: HS nêu được khái niệm este, viết công thức cấu tạo, gọi tên một số este đơn giản và trình bày tính chất vật lí của este. ● Phương pháp: Đàm thoại, thảo luận nhóm, sử dụng mô hình phân tử. ● Tiến trình: 1. GV giới thiệu khái niệm este thông qua phương trình phản ứng este hóa. 2. HS quan sát mô hình phân tử este, nhận xét về đặc điểm cấu tạo. 3. GV hướng dẫn quy tắc gọi tên este, HS thực hành gọi tên một số este đơn giản. 4. GV hướng dẫn HS tìm hiểu về tính chất vật lí của este (trạng thái, độ tan, nhiệt độ sôi). Hoạt động 2.2: Tìm hiểu tính chất hóa học và phương pháp điều chế este (10 phút) 19
20. ● Mục tiêu: HS trình bày được tính chất hóa học của este, viết phương trình phản ứng và nêu phương pháp điều chế este. ● Phương pháp: Thảo luận nhóm, thực hành trên giấy, sử dụng video mô phỏng. ● Tiến trình: 1. GV nêu vấn đề: "Este có những phản ứng hóa học nào quan trọng?" 2. HS thảo luận nhóm và trình bày về phản ứng thủy phân este trong môi trường axit và kiềm. 3. GV chiếu video mô phỏng phản ứng xà phòng hóa, yêu cầu HS viết phương trình. 4. GV hướng dẫn HS tìm hiểu về phương pháp điều chế este. Hoạt động 2.3: Ứng dụng của este (5 phút) ● Mục tiêu: HS trình bày được ứng dụng của este trong đời sống và sản xuất. ● Phương pháp: Thảo luận nhóm, trình bày nhanh. ● Tiến trình: 1. GV yêu cầu HS kể tên các sản phẩm có chứa este trong đời sống. 2. HS làm việc nhóm, trình bày kết quả. 3. GV tổng kết và bổ sung thêm các ứng dụng quan trọng khác của este. HOẠT ĐỘNG 3: LUYỆN TẬP (10 phút) ● Mục tiêu: Củng cố kiến thức về danh pháp, tính chất hóa học và ứng dụng của este. ● Phương pháp: Bài tập trắc nghiệm, viết phương trình phản ứng. ● Tiến trình: 1. HS làm một số bài tập trắc nghiệm nhanh về danh pháp, tính chất hóa học của este. 2. GV gọi HS lên bảng viết phương trình phản ứng thủy phân este, điều chế este. 3. HS nhận xét bài làm của bạn, GV chốt kiến thức. 20