Tài liệu ôn thi tốt nghiệp THPT Sinh học - Chuyên đề 6: Tương tác gen và gen đa hiệu

Nội dung tài liệu: Tài liệu ôn thi tốt nghiệp THPT Sinh học - Chuyên đề 6: Tương tác gen và gen đa hiệu

1. CHUYÊN ĐỀ 6: TƯƠNG TÁC GEN VÀ GEN ĐA HIỆU I. TRỌNG TÂM LÝ THUYẾT - Mỗi tính trạng có thể do một gen quy định (tính trạng đơn gen) hoặc do nhiều gen quy định (tính trạng đa gen hay còn gọi là tương tác gen). Trong thiên nhiên, hầu hết các tính trạng đều do nhiều loại phân tử prôtêin tương tác với nhau quy định nên tương tác gen là phổ biến. Một tính trạng có thể do rất nhiều cặp gen cùng nằm trên một NST hoặc nằm trên các cặp NST khác nhau quy định. Trong chương trình sinh học phổ thông chỉ đề cập tới các kiểu tương tác do 2 hoặc 3 cặp gen di truyền phân li độc lập và tương tác với nhau. Trong chương trình Sinh học phổ thông, chúng ta chỉ học 2 kiểu tương tác, đó là tương tác bổ sung và tương tác cộng gộp. Tương tác gen tạo ra nhiều kiểu hình mới làm xuất hiện nhiều biến dị tổ hợp. - Trong một phép lai, nếu tỉ lệ kiểu hình của đời con là 9:7; 9:6:1; 9:3:3:1 thì tính trạng di truyền theo quy luật tương tác bổ sung (sản phẩm của gen này bổ sung với sản phẩm của gen khác để cùng quy định tính trạng). - Một gen tác động đến sự biểu hiện của nhiều tính trạng được gọi là gen đa hiệu (gen đa chức năng). Ví dụ: Đột biến hồng cầu hình liềm ở người. Để xác định kiểu tương tác thì phải dựa vào tỉ lệ phân li kiểu hình của phép lai. Kiểu tương tác KH ở đời con KH ở phép lai phân tích Quy ước gen A-B- cho kiểu hình (KH) loại 9 9:7 1:3 A-bb, aaB-, aabb cho KH loại 7 A-B- cho KH loại 9 9:6:1 1:2:1 A-bb, aaB- cho KH loại 6 Bổ trợ (bổ sung) Aabb cho KH loại 1 A-B- cho KH loại 9 A-bb cho KH loại 3 9:3:3:1 1:1:1:1 aaB- cho KH loại 3 aabb cho KH loại 1 Để xác định quy luật di truyền của mỗi tính trạng thì phải tính tỉ lệ kiểu hình ở đời con, ứng với mỗi quy luật sẽ có một tỉ lệ kiểu hình đặc trưng cho quy luật đó. Ví dụ nếu đời con có tỉ lệ kiểu hình 9 cao : 7 thấp thì khẳng định tính trạng di truyện theo quy luật tương tác bổ sung. Nếu cho cây hoa đỏ lai phân tích, thu được đời con có tỉ lệ 1 đỏ : 3 trắng thì tính trạng di truyền theo quy luật tương tác bổ sung. Trang 1